Türk Dili

Türk Dili
Gerçekleri Çarpıtma Aracı Olarak Dilde “Özleştirme”
T

ürkçe yılı eğer bir proje ise, bu projenin hayata geçirilmesi için devlet teşkilatı bünyesinde muhatap bir kurum var mıdır? Vardır, ama yoktur! Varlığı ile yokluğu anlaşılamayan bir “Kurum” vardır. Başlangıçta Türkçeyi bin yıldır yatağından çıkarmak için kurulmuş olan Türk Dil Kurumu, bu işi 1980’lere kadar hakkıyla…

Türk Dili
Beyaz Türkçe
İ

stanbul’a iki gün sis çökünce hayat hatırı sayılır çapta sekteye uğradı ve birçok trafik kazası oldu. Ya senelerden beri lisanımızın üstüne oturmuş sise ne demeli? Öle bir sis ki kendi varlığından da çıkarak baca kurumu, berbat bir çamur gibi Türkçeyi altına almış boğup durmakta.

Bir, beş, on değil; Türkçe elli…

Türk Dili
İşte Bunun İçin Okumak Mühim
B
in kelimeyle iktifa edersek zihni melekelerimiz dumura uğrar. Herkesin ağzında bir "stres"

İyi de stresten maksadın ne güzelim?

Dert mi?
Gam mı?
Kahır mı?
Keder mi?
Gussa mı?
Yeis mi?
Tasa mı?
Mihnet mi?
Elem mi?
Üzüntü mü?
Endişe mi?
Kasvet mi?
Nedamet mi?
Melal mi?
Enduh mu?
Hüzün mü?
Hüsran mı?
Hicran mı?
Izdırap mı?
İnkisar mı?
Kabus…
Türk Dili
Dil Şuuru, Tarih Şuuru
B

u köşede zaman zaman dil meselesine giriyor, bilhassa Türkçe’nin bünyesine mal olmamış, yani Türkçeleşmemiş yabancı kelimeleri kullanma merakını şiddetle tenkit ediyorum. Aslında bir geçiş dönemini yaşadığımızın farkındayım. Türk toplumu içten içe büyük bir değişim yaşıyor, bundan dilin de payını alması çok…

Türk Dili
Banque Restaurant Ve Hotel Devrimciliği
T

ürk gramerini hafife alır gibi bir illetimiz daha vardır. Fransız gramerini taklide başlamamızın sebebi işte bu illettir. Meselâ Türk grameriyle şivesine göre “Kodaman Sokağı” yahut “Kalıpçı Sokağı” dememiz lazım geldiği halde, resmî ve hususi bütün yazılarımızda Fransız şivesini tercih ederek, “Kodaman Sokak” ya…

Türk Dili
Türkçe’nin Yozlaşması
T

ürk Dil Kurumu Bakanı sayın Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun, 1995 başından itibaren, bir kampanya başlattıklarını belirtiyor. “Dilimizdeki yozlaşmanın durdurulması” gayesini taşıyan bu kampanya için basın ve TV’lerden destek istiyor. Sevgili Ahmet Bican Hoca’nın gönderdiği yazıya ekli bir de liste var. Bu…

Türk Dili
Türkçe'nin İsikbali
T

ürkiye’de bugün dil mes’elesi, dünyanın her tarafındakinden farklı olarak bir kültür mes’elesi, kendisi için de bir mevzu olmaktan çıkmış, tamâmiyle siyâsî mâhiyet ve hüviyete dökülmüştür. Bu sahada baskı gruplarını meydana getiren zihniyete göre düşünülmüyorsa, dilin kendi mes’elesi ile hiçbir ilgisi olmayan…

Türk Dili
Türkçe'nin Dünü ve Bugünü
İ

slamiyetin kabulü ile ve İslamiyeti kabul eden milletler ile temastan sonra, Türk Dili gittikçe zenginleşmiş ve çeşitli milletlerle olan temas neticesinde onlara tesir etmiş, çeşitli kültürlerle olan münasebeti, yer ve zamana göre, Türkçeyi renklendirmiş, geliştirmiş ve ifade gücünü zenginleştirmiştir. Bu sayede…

Türk Dili
Bir zamanlar Ahenkli Türkçe Vardı
B
undan altmış-yetmiş sene öncesine kadar ismine “Türkçe” denen âhenkli, şık, zarif ve fikrin her çeşidini kolayca ifade edebilmeye imkân veren zengin bir dil vardı; şuh bir hanımı andırır, su gibi akardı. “Vardı” diyorum, zira artık yok, katledildi! Önce “sadeleştirme” hevesiyle binlerce kelime unutturuldu; derken…
Türk Dili
Mefhumların Yıkılması
B

ugün Türk dilinde alabildiğine sürdürülen “özleştirme” hareketi, Türki’yi yabancı her dilden değil, sadece ve sadece İslâm medeniyetinden gelme kelimelerden temizleme şeklinde yürümekte ve yürütülmektedir. Türkçe’ye tarihi akışı içinde Arapça ve Farsça’dan başka, Çince’den, Sogdaca’dan, Toharca’dan, Moğolca’dan,…

Türk Dili
Tıp Dilimiz De "Uydurukça" Oldu
İ

yi hoca ona derler ki kendisini unutmayıp ilim dalında rahmetle yâdedilecek hayrü’l halef hocalar yetiştirip on…

Türk Dili
Türkçe’nin Asıl Meselesi
T

ürk dili, şu anda dünyada, yeryüzünde mevcut yazı dilleri içinde, en eski beş dilden biridir. Bunlar: Çince, Hindce, Farsça, Arapça ve Türkçe’dir. Bugün medenî diller, büyük diller olarak kabul ettiğimiz ve bütün dünyaya hükmetmek durumunda olan İngilizce, Fransızca Almanca daha yok iken, ondan yedi asır evvel,…

Türk Dili
Dil Meselemiz
D

il meselesi, çok yönlü bir meseledir. Türkçe’nin iyi konuşulup yazılması, hususunun ne derece ehemmiyetli ve büyük olduğunu göstermektedir. İmlamızın istikrarlı bir hale gelmeyişi, okullarda, sahne, sinema, radyo ve televizyon konuşmalarında, siyasi beyanat ve bildirilerde kötü ve yanlış telâffuzun yaygın olması,…

Türk Dili
Yargı Mahkemesi
Y
eni kelime uydurmak veya asırlardır kullanılmayan ölü bir kelimeyi diriltmek, yerleşik anlama karşı bir savaş ilânıdır. Düşünme, anlama mekanizmalarına çomak sokmaktır. Bu savaş bazı ahvalde hiç bir sonuca varmaz, saldırıldığı ile kalır; bazı halde de yerine geçmesi istenen kelime de yaşamaya devam eder. Bu durumda…
Türk Dili
Arapça Kelimeler Kullanmadan Türkçe Konuşamayız
B
ir eksiğiniz olsa “tedarik” edemez, bir yanlış yapsanız “telafi” edemezsiniz. Arapça olmasa “özür” dileyemez, bir “mazeret” sunamazsınız. Birisi öfkelenip parlasa “teskin” edemezsiniz . “Vaaz” - “nasihat” “fayda” vermez. “Takdir” , “tekdir” de her zaman iş görmez. Bir defa Arapça olmasa “Efenim, şey..” diye bile kekel…
Türk Dili
Sovyetlerin Türkleri Kültürel Asimilasyon Politikası
S

ovyetler bütün dünya ve Türkleri aldatma yolunda yalnız inanç yoluyla değil, dil, kültür ve milliyet mefhumunu yok etme, tarihlerini tahrif ile, devam etmişlerdir. Rusların Türkistan’da takip ettikleri sömürgeci iskan ve koloni siyasetleri her ne kadar Türkler için büyük bir tehlike arz etmekte ise de dil, din,…

Türk Dili
Osmanlı Türkçemiz
Ç

ocuklarımıza lise sıralarında bile Fuzuli’yi ve Şeyh Galib’i öğretemiyoruz.. Böylece bir zamanlar sahip olduğumuz o güzel Türkçemizi nisyana terketmiş bulunuyoruz.. Onları terkettik, peki daha dün aramızda yaşayan Yahya Kemal’i de mi nisyana terkedeceğiz..

Yıllarıdır Osmanlı Türkçesinin liselerimizde…

Türk Dili
Dil Meselemiz
T
ürkçe yeryüzünde yaşayan 300 milyonluk Türk’ün ana dilidir. Bu dil en az 2000 yıllık bir tekamülün neticesinde bugünkü duruma gelmiştir. 1071 den beri Anadolu, İran, İrak, Kafkasya ve Trakya’da teşekkül eden şiveye de Batı Türkçesi yahut Oğuz Türkçesi denir. Bizim konuştuğumuz dil işte bu Türkçesidir. Aşağı yukara…
Türk Dili
Okumak ve Anlamak
O

kumak, bir bakıma, başka bir kişinin, zümrenin, neslin, başka bir kültür ve medeniyetin kaydedilmiş duygu, düşünce ve tecrübeleri ile karşı karşıya kalmak demektir. Biz, okuyarak bunları anlarız. Böyle düşününce, “okumak”, sanki “dinlemek” gibi bir şey olmaktadır.

Gerçi, okurken, muhatabımız ile yüz yüze…

Türk Dili
Tabîat’sız Türkçe
B
enim neslim arasında bulunanlar, 2. Dünya Harbi’nin maddi bir takım sıkıntılarına maruz kalmakla beraber Türkçeyi en incelmiş şekliyle konuşan ve yazan şahsiyetleri yakından tanımış olmak itibariyle mânevi bakımdan çok talihli imiş. Özle zannediyoruz ki dilimizin her gün biraz daha bir kabile lisânı hâline…
Türk Dili
Dil Devrimi, Türkçe’nin İslâmî Ruhunu Yok Etti!
T
ürkiye’de dil faslında dünyada başka bir ülkede görülmeyen, görülmesi de tahayyül edilemeyecek ürpertici bir cinayet işlendi. Harf devrimi ve dil devrimiyle, Türkçe, ait olduğu, inşasında kilit rol oynadığı medeniyet dünyasından kopmasına yol açacak bir intihara soyundu. Hiçbir toplumun yaşamadığı bir cinayete imza…
Türk Dili
Türkçemiz
T
ürk dili dünyanın  en eski ve en büyük dillerinden biridir. En azından iki bin senelik bir maziye sahip bu muhteşem dil Orta Asya’dan, Ural-Altay dağlarından işlene-işlene, göç yollarını takip ederek Anadolumuza kadar gelmiş, Tuna nehri o dilden yakılmış türkülerle şenlenmiştir.

 Dünyada ‘’dil’’ diye bir mesele henüz y…
Türk Dili
Öztürkçe Masalı
M
illi ve tabii Türkçe ile ‘’Öztürkçe’’ adını verdikleri hayal mahsulu ‘’Dil’’ arasındaki ilmi ve tarihi çelişkiyi göremeyecek derecede dil ve kültür şuurundan mahrum kimselerin elinde, dilimiz bir çıkmaza sürüklenmiş bulunuyor. 

Aydınlarımız, milletimizi Türk-İslam kültür kaynaklarından kopararak, Batı Kültürlerinin…
Türk Dili
Kuşku, Şüphe
B
izler Türkçede mevcut bütün kelimelerin, soyuna-sopuna bakılmadan muhafaza edilmesini istiyoruz. Bir de, herhangi bir kelimenin, yanlış veya yersiz olarak asıl manası dışında kullanılmasını uygun görmüyoruz. Çünkü böyle bir hareket hem dili fakirleştirir, hem de mefhum karşılığına sebep olur. Fakat, ne hikmetse,…
Türk Dili
Kuş Dili!
D
ört ciltlik bir felsefe eseri… Konuların muğlaklığı bir yana, öyle bir dil kullanılmış ki; bazı bölümlerini sökmek, bilmece çözmekten beter.

“Algılanabilecek kanımsamalar…”

Algılamayı hadi öğrendik diyelim. “Kanınmasama” ne demek?

“Saticfactions” karşılığı verilmiş; aç önce “satisfaction”ı bul, sonra kanımsamayı tahmin e…
Türk Dili
Kelime Fakiri gençlik!
T
ürkçe Öğretim Merkezi (TÖMER) ülkelerin ders kitaplarında kullandıkları kelime sayılarını karşılaştıran bir araştırma yaptı. Ulaşılan sonuçlar düşündürücü! TÖMER’in araştırmasına göre, ABD’de ders kitaplarında 71 bin 681 kelime kullanılırken, Almanya’da 70 bin 400 sözcük ve kavram kullanılıyor, Japonya’da 44 bin 224,…
Türk Dili
Ot Kök Üstünde Biter
1
992 yılı sonbaharında yabancı  dil bilgilerimi geliştirmek ve meslektaşlarımla bilgi alışverişinde bulunmak üzere Londra'ya gitmiştim. İngilizcemi geliştirmek için katıldığım bir kursta hocalardan biriyle konuşurken: "Sizin bu dilinizde kelimelerin yazılışı ayrı, okunuşu, telaffuzu ayrı; bu durum dilimizin…
Türk Dili
Lisan ve Bir Medeniyetin İnfilakı
H
arf inkılâbı ve dil meselemiz çok mühimdir. Milletimizin kökleri ile irtibatı bu inkılâpla nasıl sarsılmıştır; bunları örneklerle açıklamaya çalışacağız.

Her milletin asgarî müştereklerde anlaşacağı bir ortak dili, bir de sanat ve edebiyatını tanzim edeceği üst seviye dili vardır. Biz bu kavramları “klâsik” ve “popüler…
Türk Dili
Lisana Yapılan İhanet
M

illetlerin millî karakterleri dilleriyle kâimdir. Bir milletin dili varsa o millet var kabul edilir. Diller ihtiyaca binaen gelişirler ve temellerine otururlar.  Türkçe 8. asır ile 20. asır arasında kendi normal mecrasında akmıştır. Dile suni bir müdahale yapılmamıştır. Zaten o dönemlerde böyle bir şeyin…

Türk Dili
“Sosyal Mesafe”nin Türkçesi “Uzak dur!” veya “Kimseye yaklaşma!”, “İzolasyon”a da “Tecrit” Denir
K
oronavirüs derdi çıktı çıkalı bol bol tıbbî terimin yanısıra Batı dillerinden alınıp Türkçeleştirilmiş mefhumlarla ve sloganlarla tanıştık…

Bu kavramların özellikle ikisi, son bir ay içerisinde dilimize pelesenk oldu: “Sosyal mesafe” yahut “fiziksel mesafe” ve “izolasyon”

“Sosyal mesafe” ibaresini ilk işittiğimde şöyle…
Türk Dili
Korona Vesilesiyle "Teşhis" ve "Şifa"
T
ürkçe, dünyada en çok konuşulan beş dilden biridir. Asırlardan beri gelişip olgunlaşarak, tam ve mükemmel bir edebî dil hâline gelmişti. Yakın zamana kadar bütün Türk Dünyası, aynı dili konuşur ve yazardı. Son elli altmış senedir, Türkçe, belli mihraklar tarafından, kasıtlı olarak tahrip edildi. Uydurma kelime…
Türk Dili
Bir Kelimeden Ne Çıkar?
D
ilde "tasfiyecilik", sonraki adlandırma ile "özleştirmecilik", zihin dünyamızın en büyük belâsıdır. Bugün doğru dürüst Türkçe düşünemiyorsak, konuşamıyorsak, yazamıyorsak, en başta gelen sebebidir. Bunun milliyetçilik olarak yutturulması da meseleyi katmerleştiriyor. Dilimizin tabiî değişimini sağlayamadık; daha…
Türk Dili
Dil Tefekkürü
D
il; yani lisan, yani Türkçe, vatandır. Yaşanan şu sıcak gündemle lisanımız arasında derin bağlar vardır. Bu gerçeği kavramadan kucaklayıcı ve kalıcı çareler üretilemez. Biz, esasında yirminci asrın ilk çeyreğinde yalnızca bir imparatorluğu kaybetmedik. İmparatorluğu kaybetmemizin hemen ardından ve o…
Türk Dili
Aldatmaca!
B
undan otuz-kırk yıl kadar önce kasaplarda etler; sığır, koyun, keçi eti diye satılırdı. Malum, geviş getiren büyükbaş hayvalardan "İnek, öküz, tosun, boğa ve manda"ya "sığır" denir.
ineğin yavrusu da "dana"dır.

Küçükbaş hayvanlar koyun ve keçidir. Koyunun yavrusuna "kuzu", keçinin yavrusuna da "oğlak" denir. Şimdi k…
Türk Dili
Türkistan Dilleri Üzerinde Rusça'nınTesiri
H
er dilin, konuşulduğu toplumun kültürünü yansıttığı; bazı özelliklerin de ona bağlı olduğu ve kültür değişmesiyle bu hususların da değişeceği” söylenir. Orta Asya’da konuşulan dillere ne olduğunun araştırılması, diğer kültür değişmeleri hakkında da bir fikir verebilir. 

1917 ihtilâlinden önce, bütün Orta Asyalılar…
Türk Dili
Arapça Olmazsa Konuşamayız
B
ir eksiğiniz olsa “tedarik” edemez, bir yanlış yapsanız “telafi” edemezsiniz. Arapça olmasa “özür” dileyemez, bir “mazeret” sunamazsınız. Birisi öfkelenip parlasa “teskin” edemezsiniz  “Vaaz” - “nasihat” “fayda” vermez. “Takdir” , “tekdir” de her zaman iş görmez. Bir defa Arapça olmasa “Efenim, şey..” diye bile kekele…