Türk Dili
Dil ve Kültür
ilindiği üzere, kendilerine “özleştirmeci” adını yakıştıran zümre, aslında dilde ve dolayısıyla da kültürde tasfiyecilik yapmaktadır. Yani maksatları, Türk Dilinin yaşayan kök ve ekleriyle yapılan yeni kelimeler, kavramlarla zenginleştirilmesi değil babalarımızın konuştuğu dili ölü bir dil haline getirerek, yeni…
Zengin Türkçe'den Büyük Eserler
ürkçe esasında dünyanın en zengin lisanlarından biridir. Nitekim Selçuklu ve Osmanlı Devletleri zamanında Türk sanatkârları üstün mimari eserler ortaya koydukları gibi kelimelerin sanatkârları yani şiir ve neşir yazarları da bir mermeri işlercesine Türkçeyi yontarak incelmiş bir zevkin mahsulü olan büyük eserler…
Türkçe’ye Sahiplik
iyasi ve Sosyal Araştırmalar
Vakfınca tertiplenen seminer çalışmalarını tamamlamış bulunmaktadır. Bu
seminer, dile getirdiği ilmî hakikatler bir tarafa, Türkçe’nin sahipsiz
olmadığını millete duyurması bakımından son derece müsbet bir adım olarak
değerlendirilmelidir.
Türk Lisanı senelerden beri bir tasa…
Ölmeden Kefenlenen Kelimeler
elimeler an’anelerin devamlılığını temin eden zincir gibidir. Bu zincir halkaları birbirinden ayrıldıkları değiştirildikleri takdirde milletin kültür mirası, bir nesilden diğerine geçemez. Böyle bir müşterek mirasın kaybolmaması, sürekliliğini devam ettirebilmesi sorumluluğunu taşıyanlar için her kelime mukaddes…
Türk Dili ve Kültür Emperyalizmi
uyguların, düşüncelerin ve isteklerin iletilmesinde
kullanılan ve ses, işaret, sembol veya kelimelerden meydana gelen anlaşma
aracına “dil” diyoruz. Türk
dili coğrafya bakımından, ana dil olarak konuşulan en yaygın, fakat aynı
zamanda kültür emperyalizmine en çok
maruz kalan dildir.
Türk diline yapılan tecavü…
İmparatorluk Dilinden Langırtçaya
amburgercideyiz. Şu ünlü Mc Donald’s’da. Dükkân hafta sonu olduğundan çocuklarla, gençlerle ağız ağıza dolu. Kulağı halkalı, arabalı, mutena semtlerin delişmenleri. Bunların da kendilerine yakıştırılmış sıfatları vardır herhalde. Eskiden “teenagers” denirdi; kelime onüç ondokuz yaş arası gençlere tekabül etmekle ber…
Dil ve Düşünce
Kâmus bir milletin hafızası” diyor Cemil Meriç. “Yani heyecanıyla, hassasiyetiyle ve şuuruyla kendisi. Kâmusa uzanan el namusa uzanmıştır. Her mukaddes yıkan Fransız İhtilali bile, tek mukaddese saygı göstermiştir: Kâmusa…” Sonra da ilâve ediyor: “Batı’da cinnet bile terbiyeli!” Kâmus dediği en geniş mânâsıyla lü…
Türkçe'deki Kirlenme
ürk Dil Kurumu “Yabancı Kelimelere Karşılıklar” kampanyası çerçevesinde zaman zaman yabancı kelimelerin Türkçe karşılıklarını yayınlıyor. Fakat pek kaale alınmıyor olmalı ki, her biri dilimizin sırtına kambur gibi yapışıp “görüntüyü” bozan, Türkçe’nin lezzetini kaçıran, namusunu kirleten bu kelimeler basın-yayın…
Arı Dil Snobizmi
il şuurunun uğradığı za’f ve sarsıntı neticesi, bizim insanımız bugün Türkiye’de tam mânâsiyle bir dil ikiliğinin içine düşmüştür. Makam masasının başında, kürsüde, mikrofon önünde başka bir dil, bir başka lügat tekellüm ediyor; evinde, sofrasında, dost meclisinde âilesi ile ahbapları ile de bir başka dil…
Milliyetçilik ve Dil
ençlerimizin bir kısmı Türkçeyi "arılaştırma"nın, yâni dilimizdeki kelimelerin büyük bir kısmını atarak yerlerine yenilerini uydurmanın "milliyetçilik" olduğunu zannetmektedir. Tıpkı sokaklardaki "Tam Bağımsız Türkiye" sloganları gibi, dilde de bir "bağımsızlık" savaşı açmanın yurtseverlik gereği olduğuna inananlar…
Türkçenin Kur’ânî Belkemiği
ikâye çok mâlum ve meşhur: Okuma yazması olmayan, tahsil görmemiş bir Anadolulu hemşehrimiz hacca gitmiş. Dönüşünde konu komşu, akraba, tanıdık ziyaretine gelmişler; bir müddet sonra söz, “neler gördün hacım hele anlat bakalım” faslına düşünce hacıemmi kendi gözlemlerine nazaran en mühim bulduğu hadiseyi hikâyeye…
Kelime
eramını karşısındakine sadece
hisleriyle, iç-güdüsüyle değil onlardan önce kelimelerle anlatan tek canlı,
insan.
Kelime, eşref-i mahlûkat olan
insana bahşedilmiş ilahî bir imtiyazdır. Kelime “sözcük” değil ama sözün
esasını teşkil eden ana unsur. Bütün iyi hisler, iyi düşünceler, kötü hisler ve
kötü düşünceler…
Türkçe
Türkçe İmparatorluğu
Türkçe Kara Sevdamız
ayın Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür ederiz. İlk defa bir Başbakan, lisanımızın kuşatıldığını, katledildiğini, mahvedildiğini, fukaralaştırıldığını, ihanete uğradığını, tasallut yaşadığını, Türkçe'nin şah damarımız olduğunu, şah damarımızı kestiklerini.... misalleriyle birlikte dile getirdi. Başbakanın Türkçe'nin…
Türkçe’nin Son “Rönesans”ı
ürkçe’nin yirminci yüzyılın ilk yarısında ulaştığı kemâl mertebesi, bana göre sadece son asrın değil, Türkçe’nin konuşulduğu bütün asırlar boyunca bir zirveyi temsil ediyordu. Osmanlı münevverlerinin “tedric” usulü ile lisana kazandırdıkları irtifâ, Cumhuriyet heyecanının ilk yıllarında Türkçe’ye âdeta berrak ve…
Teşhis
alk arasında “doktor yazısı” tabiri meşhurdur. Okunamayan metinler için “doktor yazısı gibi” denir. Bu imâlı tenkidin müsebbibi, sâdece el yazısı değil, ondan ziyâde reçetede yer alan kelimelerdir. Bu kelimeler, Latin ve Yunan kaynaklı olarak Avrupa menşelilerdir. Şu var ki “hasta” veya hasta yakınının anlamakta…
Türkçe İstiklâlini Kaybetmek
ünyada bizimki kadar başka
hiçbir milletin, dini, dili, örfü, aile, mahalle, eğitim ve cemiyet hayatıyla
hukuk nizamı, mimarisi, kıyafeti vs. gibi daha ne kadar değeri varsa onlarla
böylesine sarsıcı ve intikam alıcı şekilde oynanmamıştır.
Dünyaya hükmetmek isteyen bir gizli el, Vahyin Sevgili Peygamberimize…
Türkçe'yi "Özleştirme"deki Kasıt
ugün Türk Dili'nde alabildiğine sürdürülen "özleştirme" hareketi, Türkçe'yi yabancı her dilden değil, sâdece ve sâdece İslâm medeniyetinden gelme kelimelerden temizleme şeklinde yürümekte ve yürütülmektedir.
Türkçe'ye târihî akışı içinde Arapça ve Farsça'dan başka, Çince'den, Soğdca'dan, Toharca'dan,…
Hükûmet Olmakla İktidar Olmak Arasındaki Fark Neye Bağlı
il, insanın kendini ifade şeklidir. İnsan, “dil” denilen lisanla fikir ve duygularını açığa vurur… bunlar teklif, tenkid, sevniç ve acı gibi şeylerdir. Dilin malzemesi kelimelerdir. Bir dilde ne kadar çok kelime varsa o dil o kadar zengindir. Zengin kelime hazinesine sahip olan lisanlarda büyük eserler…
Yazık Oldu Güzel Dilimize
Dünden Yarına Türkçe
eçen gün bir televizyon çekimine
iştirak ettik.
Konu dil’di.
Türkçe’ye dair konuşacaktık.
Öyle de yaptık.
Biraz kalabalıkça tutulan
konuşmacılar, yazarlar ve üniversite mensuplarıydı.
Program açılıp da herkes bildiğini söylemeye başlayınca bazı hatıralar gözümüzde canlandı. 80 öncesinde toplum…
Kelimesiz, Lûgatsiz Kültür Olamaz
asfiyeci
zihniyetin istediği de budur, millî kültür varlığını ifade ve nakil eden
eserlerle yeni nesiller arasında irtibâtın kopmasıdır. Onun için maksad, sadece dilin içinde bir netice alınması değildir. Onun
vasıtasıyla bir başka neticeye ulaşmaktır.
Hedef sadece bir kelime operasyonu, lügat mes’elesi, yani…
Çağdaş
uasır idi, asrî oldu. Derken çağdaş dendi. Bazıları için o da yetmedi. Onlar, “çağcıl” diyorlar. Ama tutacağını sanmıyoruz. Hiç sevimli değil. Hayli kekre. “Muasır medeniyet seviyesi” diye konuşulurken, “çağdaş medeniyet” denmeye başlandı. “Çağdaş uygarlık”la yarıştılar o daha fazla tuttu. Ortak aklın neyi…
Türk Dilinin Kullanılmasına Dair Kanun
ürkçe’nin doğru ve güzel
kullanılması için kanunî düzenleme yapılıyormuş. Fevkalade isabetli ve geç
kalmış bir teşebbüs. Ancak tesellimiz zararın neresinden dönülse kâr olacağı
keyfiyetidir.
Devlet Bakanlığı tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulu’nda imzaya açılan taslak, sadece mevzuun tanzimi ile kalmıyor;…
Yabancı Dille Yükseköğretim
abancı dille yükseköğretimin dilimiz,
kültürümüz ve geleceğimiz bakımından ne manâ ifade ettiğini bu sütunlarda
defalarca anlatmaya çalıştım.
Tam dünkü kapitülasyonlar hakkındaki makalemi yazmıştım ki elime Mesaj
dergisinin 17 Ekim tarihli nüshası
geçti.
Dergide Mustafa Çiçek imzası ile yabancı dille yükseköğ…
Türkçe Azınlık Dili Olmasın
isanımız bir sisin altında. Öyle
bir sis ki Türkçe’yi karartıp durmakta. Bir, beş, on değil; Türkçe, elli
senedir bu sise rağmen “yaşam” mücadelesi vererek hayatını devam
ettirmektedir.
Sis imajı ile anlatmak istediğimiz eski TDK’ın başımıza açtığı uydurma dil derdidir. Yani meselenin şu derin, geniş ve mâna…
Dilimize Sahip Çıkınız
ürk Dil
Kurumu’nun değerli bilginleri birkaç yıldan beri, dilimizi –gereksiz yere-
İngiliz, Fransız dillerinin boyunduruğuna mahkûm eden yabancı sözlere
karşılıklar arıyor ve yayımlıyorlar…
Bizi halktan uzaklaştıran ve dilimizi zevksizliğe, bilgiçliğe mahkûm eden yanlış davranışlarla yapılan bu öz dil hizmetine…
Türkçe Öğretememek
illî Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, “çocuklarımıza Türkçe öğretemiyoruz” diyerek çok samimi, fakat aynı zamanda da çok acı bir itirafta bulundu. Başka bir memlekette devletin bu işten sorumlu resmi bir yetkilisinden böyle bir açıklama yapılsaydı yer yerinden oynardı. Bizde ise tek sütunluk bir haber şeklinde çıktı…
Dillerini Boz, Onları Mahvet
Türkçenin Anası Niye Ağlıyor?
eryüzü kültürleri inanılmaz ölçüde birbirine giriyor. Hele
yeni telâkkiler, teknik ve elektronik tâbirler aynîleşiyor. Önüne geçemezsiniz.
Sözgelimi “Faks” kelimesi artık kabul görmüştür. “Fax” değil de “Faks” yazarsanız artık o bizden olur. Çünki, fakslamak fiili iyice yerleşti. Fakslayalım, fakslayıverelim…
Türkçeye Kim Sahip Çıkacak?
ransız Dili Bakanlığı…
Evet, çoğumuzun hayranı olduğu batı, başıboş değil.
Fransa’da en ağır bir diğer bakanlığın adı: Kültür Bakanlığı’dır.
Fransa, dilini uydurukçulara teslim etmiyor.
Bu, haysiyettir!
Kâinatta yeni bulunmuş galâksilere, gezegenlere, kara deliklere pat diye ucuz isimler bulmuyorlar.…
Anlaşmak Veya Anlaşamamak
il, anlaşmak içindir.
Düşüncelerimi onunla anlatır, isteklerimi, hislerimi,
bildiklerimi, gördüklerimi… onunla ifade ederim.
Yani “meram”ımı o
vasıtayla başkalarına ulaştırırım.
Dilini bilmediğim yabancı bir ülkede kendimi “dilsiz” hissederim.
Düşünceler ve hissiyât gönlümde fıldır fıldır döner…
TRT’nin “Penisilin” Kelimeleri
ürkçe’nin bozulma, yozlaşma ve fakirleşmesinden birinci derecede mes’ul olan müessese, ne Dil Kurumu, ne de Milli Eğitim Bakanlığıdır. Asıl suçlu, millet parası ile çalışan ve her gün milyonlarca insana, saatlerce hitap eden TRT’dir. Bu devlet organı, Türk milletine ana dili unutturmak ve yıktırmak için ne…
Benim Güzel Türkçem
evlet Bakanı Işılay Saygın’ın
yaptığı açıklamadan sonra, Türkçe diye bir dille konuştuğumuzun farkına vardık.
Dilimizin bazı ciddi problemlerinin olduğunu ve bunları, diğer problemlerimiz
gibi zamanın akışına bıraktığımızı görerek irkildik.
Oysa güzel Türkçemiz, Latin harflerine geçtiğimiz günden beri,…
Türk Dili Mes’elesi
eryüzünde yaşayan her milletin kendine mahsus bir dili vardır ve bu sayede birbirinden ayrılırlar. Bununla beraber bir cemiyeti diğer cemiyetten, bir milleti diğerinden ayıran bir takım özellikler vardır. İşte bu özelliklerden biri ve belki de en mühimi dildir. Birini diğerinden ayıran, o cemiyete kendi…