Türk Dili

Türk Dili
Dil ve Kültür
B

ilindiği üzere, kendilerine “özleştirmeci” adını yakıştıran zümre, aslında dilde ve dolayısıyla da kültürde tasfiyecilik yapmaktadır. Yani maksatları, Türk Dilinin yaşayan kök ve ekleriyle yapılan yeni kelimeler, kavramlarla zenginleştirilmesi değil babalarımızın konuştuğu dili ölü bir dil haline getirerek, yeni…

Türk Dili
Zengin Türkçe'den Büyük Eserler
T

ürkçe esasında dünyanın en zengin lisanlarından biridir. Nitekim Selçuklu ve Osmanlı Devletleri zamanında Türk sanatkârları üstün mimari eserler ortaya koydukları gibi kelimelerin sanatkârları yani şiir ve neşir yazarları da bir mermeri işlercesine Türkçeyi yontarak incelmiş bir zevkin mahsulü olan büyük eserler…

Türk Dili
Türkçe’ye Sahiplik
S

 

iyasi ve Sosyal Araştırmalar Vakfınca tertiplenen seminer çalışmalarını tamamlamış bulunmaktadır. Bu seminer, dile getirdiği ilmî hakikatler bir tarafa, Türkçe’nin sahipsiz olmadığını millete duyurması bakımından son derece müsbet bir adım olarak değerlendirilmelidir.

Türk Lisanı senelerden beri bir tasa…

Türk Dili
Ölmeden Kefenlenen Kelimeler
K

elimeler an’anelerin devamlılığını temin eden zincir gibidir. Bu zincir halkaları birbirinden ayrıldıkları değiştirildikleri takdirde milletin kültür mirası, bir nesilden diğerine geçemez. Böyle bir müşterek mirasın kaybolmaması, sürekliliğini devam ettirebilmesi sorumluluğunu taşıyanlar için her kelime mukaddes…

Türk Dili
Türk Dili ve Kültür Emperyalizmi
D

uyguların, düşüncelerin ve isteklerin iletilmesinde kullanılan ve ses, işaret, sembol veya kelimelerden meydana gelen anlaşma aracına “dil” diyoruz. Türk dili coğrafya bakımından, ana dil olarak konuşulan en yaygın, fakat aynı zamanda kültür emperyalizmine en çok maruz kalan dildir.

Türk diline yapılan tecavü…

Türk Dili
İmparatorluk Dilinden Langırtçaya
H

amburgercideyiz. Şu ünlü Mc Donald’s’da. Dükkân hafta sonu olduğundan çocuklarla, gençlerle ağız ağıza dolu. Kulağı halkalı, arabalı, mutena semtlerin delişmenleri. Bunların da kendilerine yakıştırılmış sıfatları vardır herhalde. Eskiden “teenagers denirdi; kelime onüç ondokuz yaş arası gençlere tekabül etmekle ber…

Türk Dili
Dil ve Düşünce
"

Kâmus bir milletin hafızası” diyor Cemil Meriç. “Yani heyecanıyla, hassasiyetiyle ve şuuruyla kendisi. Kâmusa uzanan el namusa uzanmıştır. Her mukaddes yıkan Fransız İhtilali bile, tek mukaddese saygı göstermiştir: Kâmusa…” Sonra da ilâve ediyor: “Batı’da cinnet bile terbiyeli!”mus dediği en geniş mânâsıyla lü

Türk Dili
Türkçe'deki Kirlenme
T

ürk Dil Kurumu “Yabancı Kelimelere Karşılıklar” kampanyası çerçevesinde zaman zaman yabancı kelimelerin Türkçe karşılıklarını yayınlıyor. Fakat pek kaale alınmıyor olmalı ki, her biri dilimizin sırtına kambur gibi yapışıp “görüntüyü” bozan, Türkçe’nin lezzetini kaçıran, namusunu kirleten bu kelimeler basın-yayın…

Türk Dili
Arı Dil Snobizmi
D

il şuurunun uğradığı za’f ve sarsıntı neticesi, bizim insanımız bugün Türkiye’de tam mânâsiyle bir dil ikiliğinin içine düşmüştür. Makam masasının başında, kürsüde, mikrofon önünde başka bir dil, bir başka lügat tekellüm ediyor; evinde, sofrasında, dost meclisinde âilesi ile ahbapları ile de bir başka dil…

Türk Dili
Milliyetçilik ve Dil
G

ençlerimizin bir kısmı Türkçeyi "arılaştırma"nın, yâni dilimizdeki kelimelerin büyük bir kısmını atarak yerlerine yenilerini uydurmanın "milliyetçilik" olduğunu zannetmektedir. Tıpkı sokaklardaki "Tam Bağımsız Türkiye" sloganları gibi, dilde de bir "bağımsızlık" savaşı açmanın yurtseverlik gereği olduğuna inananlar…

Türk Dili
Türkçenin Kur’ânî Belkemiği
H

ikâye çok mâlum ve meşhur: Okuma yazması olmayan, tahsil görmemiş bir Anadolulu hemşehrimiz hacca gitmiş. Dönüşünde konu komşu, akraba, tanıdık ziyaretine gelmişler; bir müddet sonra söz, “neler gördün hacım hele anlat bakalım” faslına düşünce hacıemmi kendi gözlemlerine nazaran en mühim bulduğu hadiseyi hikâyeye…

Türk Dili
Kelime
M

eramını karşısındakine sadece hisleriyle, iç-güdüsüyle değil onlardan önce kelimelerle anlatan tek canlı, insan.

Kelime, eşref-i mahlûkat olan insana bahşedilmiş ilahî bir imtiyazdır. Kelime “sözcük” değil ama sözün esasını teşkil eden ana unsur. Bütün iyi hisler, iyi düşünceler, kötü hisler ve kötü düşünceler…

Türk Dili
Türkçe
R
usso'ya göre insanın konuşamaması lâzımmış... İnsanın ve kâinatın yaratılma ve eşref-i mahlukata konuşabilme melekesinin bu Yaratıcı tarafından verildiğine iman edilmezse neticede varılacak durak böyle bir çıkmaz olur.

Beşeriyetin dilimlere ayrılarak dilimin ayrı konuşması şekline sahip olması da muhakkak ki birçok…
Türk Dili
Türkçe İmparatorluğu
T
ürkçe tabii olarak bir imparatorluk dilidir. Büyük Türk milleti, Avrupa Hun İmparatorluğu'ndan Gazneliler’e, Selçuklu İmparatorluğu'ndan Memluklere, Timur İmparatorluğu'ndan Devlet-i Aliye’ye uzanan dünyanın en büyük yirmi beş devletinden on altısının sahibi olmuştur ve bu devletlerin neredeyse tamamı imparatorluktur.

Türk Dili
Türkçe Kara Sevdamız
S

ayın Recep Tayyip Erdoğan'a teşekkür ederiz. İlk defa bir Başbakan, lisanımızın kuşatıldığını, katledildiğini, mahvedildiğini, fukaralaştırıldığını, ihanete uğradığını, tasallut yaşadığını, Türkçe'nin şah damarımız olduğunu, şah damarımızı kestiklerini.... misalleriyle birlikte dile getirdi. Başbakanın Türkçe'nin…

Türk Dili
Türkçe’nin Son “Rönesans”ı
T

ürkçe’nin yirminci yüzyılın ilk yarısında ulaştığı kemâl mertebesi, bana göre sadece son asrın değil, Türkçe’nin konuşulduğu bütün asırlar boyunca bir zirveyi temsil ediyordu. Osmanlı münevverlerinin “tedric” usulü ile lisana kazandırdıkları irtifâ, Cumhuriyet heyecanının ilk yıllarında Türkçe’ye âdeta berrak ve…

Türk Dili
Teşhis
H

alk arasında “doktor yazısı” tabiri meşhurdur. Okunamayan metinler için “doktor yazısı gibi” denir. Bu imâlı tenkidin müsebbibi, sâdece el yazısı değil, ondan ziyâde reçetede yer alan kelimelerdir. Bu kelimeler, Latin ve Yunan kaynaklı olarak Avrupa menşelilerdir. Şu var ki “hasta” veya hasta yakınının anlamakta…

Türk Dili
Türkçe İstiklâlini Kaybetmek
D

ünyada bizimki kadar başka hiçbir milletin, dini, dili, örfü, aile, mahalle, eğitim ve cemiyet hayatıyla hukuk nizamı, mimarisi, kıyafeti vs. gibi daha ne kadar değeri varsa onlarla böylesine sarsıcı ve intikam alıcı şekilde oynanmamıştır.

Dünyaya hükmetmek isteyen bir gizli el, Vahyin Sevgili Peygamberimize…

Türk Dili
Türkçe'yi "Özleştirme"deki Kasıt
B

ugün Türk Dili'nde alabildiğine sürdürülen "özleş­tirme" hareketi, Türkçe'yi yabancı her dilden değil, sâdece ve sâdece İslâm medeniyetinden gelme kelimelerden temizle­me şeklinde yürümekte ve yürütülmektedir.

Türkçe'ye tâ­rihî akışı içinde Arapça ve Farsça'dan başka, Çince'den, Soğdca'dan, Toharca'dan,…

Türk Dili
Hükûmet Olmakla İktidar Olmak Arasındaki Fark Neye Bağlı
D

il, insanın kendini ifade şeklidir. İnsan, “dil” denilen lisanla fikir ve duygularını açığa vurur… bunlar teklif, tenkid, sevniç ve acı gibi şeylerdir. Dilin malzemesi kelimelerdir. Bir dilde ne kadar çok kelime varsa o dil o kadar zengindir. Zengin kelime hazinesine sahip olan lisanlarda büyük eserler…

Türk Dili
Yazık Oldu Güzel Dilimize
G
eçtiğimiz pazar günü “yükseköğretim öğrenci yerleştirme sınavı” yapıldı. Evlatlarımız, torunlarımız imtihan salonlarında ter döktüler. Allah hepsine hayırlısını nasib etsin. Ben bugün sizlerle, bu imtihanlar vesilesiyle tekrar gözüme çomak gibi batan, içimi sızlatan bir derdimizden söz etmek istiyorum, değerli…
Türk Dili
Dünden Yarına Türkçe
G

eçen gün bir televizyon çekimine iştirak ettik.

Konu dil’di.

Türkçe’ye dair konuşacaktık.

Öyle de yaptık.

Biraz kalabalıkça tutulan konuşmacılar, yazarlar ve üniversite mensuplarıydı.

Program açılıp da herkes bildiğini söylemeye başlayınca bazı hatıralar gözümüzde canlandı. 80 öncesinde toplum…

Türk Dili
Kelimesiz, Lûgatsiz Kültür Olamaz
T

asfiyeci zihniyetin istediği de budur, millî kültür varlığını ifade ve nakil eden eserlerle yeni nesiller arasında irtibâtın kopmasıdır. Onun için maksad, sadece dilin içinde bir netice alınması değildir. Onun vasıtasıyla bir başka neticeye ulaşmaktır.

Hedef sadece bir kelime operasyonu, lügat mes’elesi, yani…

Türk Dili
Çağdaş
M

uasır idi, asrî oldu. Derken çağdaş dendi. Bazıları için o da yetmedi. Onlar, “çağcıl” diyorlar. Ama tutacağını sanmıyoruz. Hiç sevimli değil. Hayli kekre. “Muasır medeniyet seviyesi” diye konuşulurken, “çağdaş medeniyet” denmeye başlandı. “Çağdaş uygarlık”la yarıştılar o daha fazla tuttu. Ortak aklın neyi…

Türk Dili
Türk Dilinin Kullanılmasına Dair Kanun
T

ürkçe’nin doğru ve güzel kullanılması için kanunî düzenleme yapılıyormuş. Fevkalade isabetli ve geç kalmış bir teşebbüs. Ancak tesellimiz zararın neresinden dönülse kâr olacağı keyfiyetidir.

Devlet Bakanlığı tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulu’nda imzaya açılan taslak, sadece mevzuun tanzimi ile kalmıyor;…

Türk Dili
Yabancı Dille Yükseköğretim
Y

abancı dille yükseköğretimin dilimiz, kültürümüz ve geleceğimiz bakımından ne manâ ifade ettiğini bu sütunlarda defalarca anlatmaya çalıştım. Tam dünkü kapitülasyonlar hakkındaki makalemi yazmıştım ki elime Mesaj dergisinin 17 Ekim tarihli nüshası geçti.

Dergide Mustafa Çiçek imzası ile yabancı dille yükseköğ…

Türk Dili
Türkçe Azınlık Dili Olmasın
L

isanımız bir sisin altında. Öyle bir sis ki Türkçe’yi karartıp durmakta. Bir, beş, on değil; Türkçe, elli senedir bu sise rağmen “yaşam” mücadelesi vererek hayatını devam ettirmektedir.

Sis imajı ile anlatmak istediğimiz eski TDK’ın başımıza açtığı uydurma dil derdidir. Yani meselenin şu derin, geniş ve mâna…

Türk Dili
Dilimize Sahip Çıkınız
T

ürk Dil Kurumu’nun değerli bilginleri birkaç yıldan beri, dilimizi –gereksiz yere- İngiliz, Fransız dillerinin boyunduruğuna mahkûm eden yabancı sözlere karşılıklar arıyor ve yayımlıyorlar…

Bizi halktan uzaklaştıran ve dilimizi zevksizliğe, bilgiçliğe mahkûm eden yanlış davranışlarla yapılan bu öz dil hizmetine…

Türk Dili
Türkçe Öğretememek
M

illî Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik, “çocuklarımıza Türkçe öğretemiyoruz” diyerek çok samimi, fakat aynı zamanda da çok acı bir itirafta bulundu. Başka bir memlekette devletin bu işten sorumlu resmi bir yetkilisinden böyle bir açıklama yapılsaydı yer yerinden oynardı. Bizde ise tek sütunluk bir haber şeklinde çıktı…

Türk Dili
Dillerini Boz, Onları Mahvet
Ş
imdi vereceğim cümleyi ne olur sonuna kadar okuyun. (Tepinmek, bağırmak, çağırmak serbesttir.)

“Kıvıl devrelerinin tasarımlarına denk olan us öbeklerini tutumlu biçimde erginleştirilerek, yüksek aşamalı dizgesel tasarımların elde edilmesi…”

Ne anladınız?

Bir de şuna göz gezdirin:

“… Bir deyimcenin her ya dansalı deyimciyi…
Türk Dili
Türkçenin Anası Niye Ağlıyor?
Y

eryüzü kültürleri inanılmaz ölçüde birbirine giriyor. Hele yeni telâkkiler, teknik ve elektronik tâbirler aynîleşiyor. Önüne geçemezsiniz.

Sözgelimi “Faks” kelimesi artık kabul görmüştür. “Fax” değil de “Faks” yazarsanız artık o bizden olur. Çünki, fakslamak fiili iyice yerleşti. Fakslayalım, fakslayıverelim…

Türk Dili
Türkçeye Kim Sahip Çıkacak?
F

ransız Dili Bakanlığı…

Evet, çoğumuzun hayranı olduğu batı, başıboş değil. Fransa’da en ağır bir diğer bakanlığın adı: Kültür Bakanlığı’dır.

Fransa, dilini uydurukçulara teslim etmiyor.

Bu, haysiyettir!

Kâinatta yeni bulunmuş galâksilere, gezegenlere, kara deliklere pat diye ucuz isimler bulmuyorlar.…

Türk Dili
Anlaşmak Veya Anlaşamamak
D

il, anlaşmak içindir.

Düşüncelerimi onunla anlatır, isteklerimi, hislerimi, bildiklerimi, gördüklerimi… onunla ifade ederim.

Yani “meram”ımı o vasıtayla başkalarına ulaştırırım.

Dilini bilmediğim yabancı bir ülkede kendimi “dilsiz” hissederim.

Düşünceler ve hissiyât gönlümde fıldır fıldır döner…

Türk Dili
TRT’nin “Penisilin” Kelimeleri
T

ürkçe’nin bozulma, yozlaşma ve fakirleşmesinden birinci derecede mes’ul olan müessese, ne Dil Kurumu, ne de Milli Eğitim Bakanlığıdır. Asıl suçlu, millet parası ile çalışan ve her gün milyonlarca insana, saatlerce hitap eden TRT’dir. Bu devlet organı, Türk milletine ana dili unutturmak ve yıktırmak için ne…

Türk Dili
Benim Güzel Türkçem
D

evlet Bakanı Işılay Saygın’ın yaptığı açıklamadan sonra, Türkçe diye bir dille konuştuğumuzun farkına vardık. Dilimizin bazı ciddi problemlerinin olduğunu ve bunları, diğer problemlerimiz gibi zamanın akışına bıraktığımızı görerek irkildik.

Oysa güzel Türkçemiz, Latin harflerine geçtiğimiz günden beri,…

Türk Dili
Türk Dili Mes’elesi
Y

eryüzünde yaşayan her milletin kendine mahsus bir dili vardır ve bu sayede birbirinden ayrılırlar. Bununla beraber bir cemiyeti diğer cemiyetten, bir milleti diğerinden ayıran bir takım özellikler vardır. İşte bu özelliklerden biri ve belki de en mühimi dildir. Birini diğerinden ayıran, o cemiyete kendi…