Türk Dili

Osmanlı Topraklarının Tek Resmî Dili Türkçeydi

oğusundan batısına kadar Osmanlı'nın tek resmî dili Türkçe'dir. Fakat imparatorluktaki mevcut düzinelerce dilin konuşulmasına, yazılmasına, öğretilmesine karışılmamıştır.

Osmanlı Devleti Anadolu, Balkanlar, Kuzey Karadeniz, Kafkasya, bütün Arap ülkeleri ve Orta Doğu üzerinde kurulmuş, çok sağlam temelleri olan, çok…

Yılmaz Öztuna 3384 29.11.2010

Türk Dili

Sovyet Rusya'nın Türkçe'yi Yok Etme Planı

ünya üzerinde Türkçe konuşan ve Türk soyundan gelen insanların sayısı iki yüz milyonun üzerinde. Bir Alman üniversitesinin yaptığı araştırmaya göre yeryüzünde 5 bin 561 dil var. Türkçe bu büyük dil zincirinin ya beşinci ya onuncu sırasında bulunuyor.

Milletimizin büyük bir bölümü daha düne kadar, Sovyet Rusya…

Yavuz Bülent Bâkiler 2770 21.11.2010

Türk Dili

Dilde İki Aşırı Uç ve Orta Yol

ürkçe'nin kendine has kuralları vardır. Bunlar bilinen çağlardan beri hiç değişmemiştir. Bugün de Türkçe'yi kullananlar o kurallara uyarlar. Kurala aykırı bir durum oldu mu, herkes bunun farkına varır ve rahatsız olur. Türkçe kurallara hakim olamayan bir yabancıyı herkes farkeder ve onu düzeltmeye kalkar. "Ben bilme…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 2955 13.11.2010

Türk Dili

Türkçe Düşünmeyi Nekadar Öğretebiliyoruz?

açka-Mataracı Ortaokulu Türkçe Öğretmenliği görevinden ayrılırken, öğlencilerime şu anlamda bir konuşma yapmıştım:

"Eğer üzerinizde olan hakkımın helâl olmasını istiyorsanız, sizden tek bir şey istiyorum: Bir iş talebinde bulunma ihtiyacı ile karşılaştığınız zaman yazmanız gereken dilekçeyi arzuhalciye…

Dr. Mehmet Okutan 2793 05.11.2010

Türk Dili

Dilimiz ve TRT

üzel Türkçemiz adına sizlerden bâzı isteklerde bulunur, bâzı hususları serinkanlılıkla bir defa daha gözden geçirmenizi talep edersek öyle sanıyoruz ki bu teklifimiz sizlerce de makul karşılanacaktır. Uzun yıllardır Türkçe bilgileri yeterli olmayan hocalardan dilbilgisi öğrenmek zorunda kalan nesiller, kendilerinin…

Prf. Dr. Orhan F. Köprülü 2819 27.10.2010

Türk Dili

Dil ve Tarih

nlü dil âlimi Ferdinand de Saussure'e göre dil iki bakımdan incelenebilir:
a) Tarihin akışı içinde,
b) Halihazır durumu bakımından.

Bu iki bakış tarzı aynı anda birleştirilemez. Zira birincisinde dil zaman içinde değişen ve gelişen bir vakıalar dizisi olarak, ikincisinde ise bütün unsurları birbirine bağlı bir…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 3274 13.10.2010

Türk Dili

Anne Sütü

ilmem dikkatinizi çekti mi? Gazetelerde zaman zaman “Filancanın romanı tam 6 dile tercüme edildi” şeklinde manşetlere rastlıyoruz. Ekonomide ve teknolojide yaşadığımız kompleksleri edebiyat alanında da yaşıyor olmamız ve itiraflarımızı manşetlere taşımamız ne kadar hazin!

Bakın, cumhuriyetten bu yana -bir iki istisn…

Salih Uyan 4182 04.10.2010

Türk Dili

Kelimeler ve Kültür

idin, herhangi bir köyde bir vatandaşa meselâ Fuzuli'den bir gazel okuyun; dinleyecek ve şüphesiz anlamayacaktır. Fakat yüzünde belli belirsiz bir tebessümün dolaştığını farkedeceksiniz. Belki de içini çekecek, gözleri bulutlanacak. Çünkü Gül, bülbül , canan, aşk, gönül ve benzeri kelimelerin (veya sembollerin)…

Beşir Ayvazoğlu 3045 29.09.2010

Türk Dili

Kültür Dili

ültür dili tabirini, günlük konuşma ve ilim dili dışında geniş manâda yazılı ve sözlü edebiyat dili karşılığı olarak kullanıyorum. Günlük konuşma dilinin başlıca özelliği, günlük ihtiyaçlara cevap vermesidir, içine bazı unsurlar karışsa bile o ilmi ve edebi bir maksat gütmez. Sözlü halk edebiyatı, şekli ve…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 2840 15.09.2010

Türk Dili

Millî Dile Yabancılaşma

il bir milletin müessesesidir. Milletin ihtiyacından doğmuş, milletle birlikte gelişmiş, milletle birlikte yaşamış, millî tecrübeye bağlı olarak zenginleşmiştir. Kısaca, dil milletle bütünleşen ve milleti bütünleştiren bir içtimaî müessese olarak ele alınmalıdır.

Dil millete aittir ve ona izafe edilir;…

S. Ahmet Arvâsi 2829 03.09.2010

Türk Dili

Türkçenin Devrilmesi

ürkçe, dünyanın en büyük dillerinden biridir. Dil devriminde bu Türkçe devrildi. Atatürk, bu devrimde yanıldığını, başta Fâlih Rıfkı Atay birçok yakınına söylediği, vazgeçtiği halde, 1938’den sonra da dil devrimi hızını kesmedi. Çok kazançlı meslek hâline geldi. Hedef, insanımızın 1) geçmişle, klasik millî…

Yılmaz Öztuna 3257 21.08.2010

Türk Dili

Dil ve Kültür Yıkıcılığı

u yazıya koyduğumuz başlığa şaşanlar olacaktır. Mantık ve bilim anlayışına ters düşmüş görünen böyle bir başlığa elbette şaşılır. Ama, şaşmayın sayın okuyucularım. Aşağıda yapacağımız kısa bir açıklama, gerçeği gözlerimizin önüne serecek ve asıl o zaman hep birlikte şaşıp kalacağız!,..

Biz biliriz ki, yerli ve y…

Prof. Dr. Zeynep Korkmaz 2795 09.08.2010

Türk Dili

Türkçe Küçük Bir "Sal"a Bindirilip "Sel"e Bırakılıyor

ürkçeyi, bilerek veya bilmeden tahribe kalkışanların en kolay ve en çok kullandıkları uydurma ek "sal" ve "sel" dir. Başlangıçta az sayıda kullanılan "sal" ve "sel" eki son yıllarda TRT'nin de gayretiyle dilimizi acınacak bir hâle getirmek istidadını göstermektedir. Aşağıda vereceğimiz "sal" ve "sel" li…

Prof. Dr. Orhan F. Köprülü 3889 02.08.2010

Türk Dili

"Şehir mi" Yoksa "Kent mi?"

u son yıllarda “şehir” sözünün yavaş yavaş değer kaybettiğine şahit oluyoruz. Yazı dilimizde “şehir” yerine daha çok “kent” sözünün kullanıldığı göze çarpıyor. “ Şehir” sözü dilimize birçok yeni biçimler kazandırmıştır. “şehirci, şehircilik, şehirlerarası, şehirleşme, şehirleşmek, şehirli” gibi. Bu söz, üzerinde yaş…

Prof. Dr.Hasan Eren 4565 28.07.2010

Türk Dili

Türkçe Sözlük Üzerine

ürk dilinin yazılı ilk metinlerinin bu gün en az üç mükemmel sözlüğü vardır. Fakat Türkiye Türkçesine ait olan mükemmel bir sözlüğü yoktur. Merhum Şemseddin Sami'nin 80 yıl kadar önce tek başına yayımlamış olduğu 29.000 kelimelik “kamus-ı Türkî” sinden beri Türkiye'de ciddi bir sözlük yayımlanmamıştır. Tanzimattan…

Pr. Dr. Osman F. Sertkaya 3877 15.07.2010

Türk Dili

Kültür İhtilali ve Dilimiz

osyalizmin felsefesi olan tarihî maddecilik, sosyal yapıların ve kültürlerin, devirden devire ihtilâlci bir şekilde değişeceğini, bunun “diyalektik kanun” icabı olduğunu söylüyordu. Böyle bir kanuna kendisi de inanmadığından, bu tarz değişmeyi, profesyonel komünist ihtilâlciler grubunun omuzlarına yüklemiş, onlara &…

Prof. Dr. Mehmet Eröz 2915 08.07.2010

Türk Dili

Yapıt

apıt kelimesini beğenmiyor musunuz? Niçin? Bence pek âlâ bir “sözcük” işte. Hele o hafif batı müziği parçalarını radyo veya telviziyonda falanın “yapıtı” diye takdim etmiyorlar mı, bayılıyorum! Sonra bazı sanatçılar şâirler, romancılar görüyoruz, “eserim” demeye dili varmıyor da “yapıtım” diyor. İnsan bu kadar alçak…

Dr. Necdet Bingöl 4594 29.06.2010

Türk Dili

Türkçe Nasıl Fakirleştiriliyor

ıllardır, büyük çoğunluğu bilmeden, küçük bir azınlığı ise bilerek dilimizi özleştirmeye kalkışanlar, daha doğrusu sananlar, lisanı zenginleştireceğiz derken, aslında onu fakirleştirmektedirler, tek bakışta, bu fikrimize kolaylıkla itiraz edilebilir.

Denilebilir ki, ilerlediğinde şüphe olmayan bir memlekette böyle…

Prf. Dr. Orhan F. Köprülü 2699 14.06.2010

Türk Dili

Muhterem mi Sayın mı?

ecip Fazıl, bir Müslüman olarak, İsmet Paşa'yı hiç sevmezdi. Onun aleyhindeki yazıları toplansa birkaç cilt kitap olur. Bir keresinde, Paşa aleyhindeki zehir zemberek bir yazısının baş tarafına şu cümleyi koymuştu:

"Sana muhterem demiyorum, sayın diyorum..."

Sayın kelimesi muhteremin yerini tutmaz.

Bey ile Bay…

Mehmet Şevket Eygi 4645 07.06.2010

Türk Dili

Kudsî Kelimelerle Savaş

ikirlerine çok değer verdiğim meslekdaşlarımdan bazılarının, dilde devrimcilik modasına kapılarak. "Hürriyet" yerine "Özgürlük". "Hür" Yerine "Özgür" deyişlerine üzülüyorum. "Harf" karşılığı "Cücük". "Hastane" karşılığı "Sayrıevi" demek gibi tuhaflıkların ehemmiyeti yok. Ama "hürriyet" ve "hür" sözleri bizde yüz sen…

Orhan Seyfi Orhon 2687 02.06.2010

Türk Dili

Dil Alırlar, Dil Satarlar

in delille isbât edildi ki, "öztürkçecilik" denilen akım ilme aykırıdır. Târihi ve milli gerçeklerimize uygun değildir. Türk dil ve kültürünün binlerce yıllık târihi tekâmülüne zıttır. Bize emsal olabilecek tarihin büyük medenî milletlerinden hiç birinin kültür hayatında böyle bir millî dili tasfiye ve tahrib…

Ayvaz Gökdemir 2763 24.05.2010

Türk Dili

Tarih ve Bugün

Çağdaşlaşmada tarihe ve eski kültüre karşı sırt çevirilen şu üç hakikati unutuyorlar:

1-Beşeri bütün düşünce ve müesseseler tarihin akışı içinde oluşmuştur. Cemiyete her düşüncenin, her müessesenin, her kelimenin bir tarihi vardır. Onu bilmek bize bugünü daha iyi anlatır. Bir şeyi başlangıcından halihazır durumuna…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 3017 08.05.2010

Türk Dili

Hangisi Türkçe?

illetimin her saat, her dakika konuşup söyleştiği mi? Radyonun, Televizyonun beyinlerimize bir çöp tenekesiymiş gibi sabahtan gece yarısına kadar boşalttıkları mı Türkçe? İlkinden üniversitesine kadar mektep kitaplarını bir salgın hastalık gibi istilâ edip, derslerden önce çözüm bekleyen bir yığın anlaşılmaz, piç…

Av. Hicran Göze 3040 27.04.2010

Türk Dili

Kim Kime Uyacak

niversitelerimizde birçok öğretim üyesi arkadaşımız uydurma dil kullanıyor, kendilerini buna zorluyorlar. Yaptıkları işin ilme ve sağduyuya aykırı olduğunun pekala farkındadırlar, ama "öğrenciler o dili anladığı için" öyle konuşup yazdıklarını söylüyorlar. Aslında bunların yaptığı şey, hırsızlığı ortadan kaldırmak…

Prof. Dr. Erol Güngör 3436 16.04.2010

Türk Dili

Türk Dili Üzerindeki Oyunlar

ürk Dili Türk Milleti'nin dilidir. Çin'den, Moğolistan'dan başlayarak Almanya'ya kadar 250 milyona yaklaşan, bu büyük milletin acıları son derece fazladır. Bütün bunlar yetmiyormuş gibi, dünyâ Türklüğünü bir bütün hâlinde tutan diline de yabancılar musallat olmuşlardır, içlerinde Türk olmayanlar gerçekten kendi…

Prof. Dr. Kemâl Yavuz 3077 05.04.2010

Türk Dili

Garip Bir Savunma

evrimcilik" ve "İlericilik" iddiası ile kendilerini tasfiyecilik saplantısına kaptırmış olan özleştirmecilere, dilin sistem yapısına ve ana dil zevkine ters düşen “Belgi” (belirti), “İndirgemek” (irca etmek), “Gizem” (sır), “Yüküm” (mecburiyet), “Zorunluluk” gibi kelimeleri sıraladığınız zaman yaptıktaları savunma…

Prof. Dr. Zeynep Korkmaz 3182 29.03.2010

Türk Dili

Yaşayan Dile Düşmanlık

umhuriyet devrindeki “Öztürkçecilik”, “Osmanlıca”ya değil, "yaşayan dile" karşı bir harekettir. Canlı bir varlık, haksız hücumlarla delik deşik ediliyor. Ona karşı yükselen feryadların sebebi bu.

Bin yıl İslâm medeniyeti içinde yaşamamız dolayısiyle Türkçe'ye Arapça ve Farsça'dan binlerce kelime girmiş…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 3030 23.03.2010

Türk Dili

Uydurma Sözlerin Garip Tedâîleri (Çağrışımları)

ilcilerimizin sağlam delilli yazılarını okuyorum. Dil bilgisinin tertemiz ışığında "olanak"ların, "düşün"lerin ve yersiz kullanılan bütün "tüm"lerin sahtelikleri pul pul dökülüyor. Ama gene de ertesi gün başka gazetelerde, radyoda ve televizyonda, hiçbir şey olmamış gibi bunların kullanılışını insan görüyor da,…

Prof. Dr. Reha Oğuz Türkkan 2963 18.03.2010

Türk Dili

Dil ve Kültürümüz

ürk diline karşı gösterilen düşmanlık, Cumhuriyet devrinde hâkim olan tarih ve kültür anlayışının bir sonucu olmuştur. Türk aydınlarının bir kısmı, Osmanlı İmparatorluğu yıkılıp da yerine Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu zaman, bu yeni devletin herşeyinin de yeni olması gerektiğini düşündüler. Osmanlı İmparatorluğu…

Prof. Dr. Erol Güngör 2685 06.03.2010

Türk Dili

Çağdışı Uydurukça

iyolojik, jeolojik, kimyasal, fiziksel, astronomik, ekonomik, teknik, endüstriyel, siyantifik, komersiyâl, politik, tarihsel, coğrafyasal, sosyal, toplumsal, soysal, finansiyâl, parasal, hesapsal, geleneksel, kırsal, insansal, kitapsal, örneğin özetle bilimsel ya da sanatsal ve de anlamsal varsayımların usavurmalı…

İ.Semahaddin Cem 3091 02.03.2010

Türk Dili

Kültür Dili-Konuşma Dili

ültürlü bir kimsenin bildiği kelimelerin sayısı, günlük konuşmalarında kullandığı kelimelerin sayısından çok fazladır. Günlük konuşmayı, günlük yaşayış tarzı tayin eder. Bazı insanlar konuşmaktan pek hoşlanmazlar. Uzun uzun açıklanması gereken sorulara bile kısa bir cümle ile hattâ bir mırıltı ile cevap verirler.…

Prof. Dr. Mehmet Kaplan 4485 25.02.2010

Türk Dili

Türkçenin Kur'âni Belkemiği

ikâye çok malum ve meşhur: Okuma yazması olmayan, tahsil görmemiş bir Anadolulu hemşehrimiz hacca gitmiş. Dönüşünde konu komşu, akraba, tamdık ziyaretine gelmişler; bir müddet sonra söz, "neler gördün hacım hele anlat bakalım" faslına düşünce hacıemmi kendi gözlemlerine nazaran en mühim bulduğu hadiseyi hikâyeye…

Dr. Ahmet Turan Alkan 2757 12.02.2010

Türk Dili

Türkçe'nin Oniki Asırlık Zaferi

ürkçe, hoyrat, bilgisiz ve kasıtlı ellerin darbeleri ile barbarca yıkılırken, milli yapısı, ifâde zenginliği ve ahengini kaybederken, aydın zümre ile millet bütünlüğünün arası gene açılırken, bu gidişin sorumluları ve öncüleri kendilerini şöyle savunuyorlar:

—Efendim Türkçe bir oluşum…

Prof.Dr. Nuri Koçyiğit 2751 08.02.2010

Türk Dili

Türk Dilini Korumak Vazifesi

il bir bakıma anlaşma vasıtası gibi görünürse de, sadece bir vasıta değil, cemiyetin şahsiyetine bağlı canlı bir içtimaî müessesedir. Onu her insan veya zümre istediği gibi keyfince değiştirip kullanamaz. Çünkü o nesillerin mazisine dayanan, feyzini oradan alan ve ileri nesillere doğru meyvesini uzatan canlı bir…

Nermin Pekin 2989 01.02.2010

Türk Dili

Bir İngiliz Lisan Âlimi'nin Düşünceleri

undan bir müddet evvel “İngiliz Asya Cemiyeti Gazetesi”nde H. C. Hony tarafından neşredilen ve “İş” mecmuasının 80 inci sayısında çıkan bir yazı, muhitimizde çok yakın bir alâka uyandırmıştı. Fikir hayatımızı günü gününe takip ettiği anlaşılan İngiliz âlimi birçok metinler zikretmekle söze başlıyor. Bunlardan iki…

Ahmed Halil 3250 23.01.2010

Türk Dili

Dilimizden Atılan ve Doğu Türkistan'da Hâlâ Kullanılan Kelimeler

il üzerindeki görüşler belirtilirken bugün atılmakta olan ve halkın diline mâlolmuş Arapça ve Farsça kelimelerin tümüyle ve aynen Türkiye dışındaki bütün Müslüman Türklerin diline de girmiş olmasının üzerinde durmak gerekir. Bütün Türk ülkelerinde aynı zamanda sahneye çıkan bu durumu bir tesadüfe değil, dilin…

Prof. Dr. A. Mecit Doğru 3426 16.01.2010