Türk Dili

Geçen gün bir gazetede "Dünyada ne var, ne yok?" başlığı altında şu haberi okudum. Çekoslovak sinir hastahanelerinden birinde bakım gören bir hasta, tam 16 tane uydurma dil uydurmuş, bunların gramerlerini, sözlüklerini yapmış ve hatta bu dillerde şiirler bile yazmıştır.

Sözlüklerden birinde tam 10 bin kelime oldu…

Kaşgarlı Mahmud'un Araplara Türkçe öğretmek…

Uydurukça kimsenin anadili değil, ama öksesi, tuzağı,…

Uydurma dil modası, herşeyi o kadar bozdu ki, yalnız tek uydurma kelimeler dilimize yerleşir gibi görünmekle kalmadı; lisanımızın ahengi, mantığı da zedelendi. Ama işin en acı tarafı, dilden Arapça ve Farsça asıllı kelimeleri atıyoruz derken herşeyi ile Türkçe olan kelimeler de kullanılmaz hâle getirildi.

Bu yaz…

Türkçe'de "ya da" diye bir kelime yoktur. Bu tahyir(seçme) edatının birinci "ya"dan sonraki şekli, ya ikinci bir "ya" yahut da "v…

TDK'nun çıkardığı yeni kelimeleri müdafaa edenler şunu iddia ederler:
"Biz dili zenginleştiriyoruz. Bakın; sizin hakim altında topladığınız apayrı iki kavramı, biz egemen ve yargıç diye iki sözcükle ifade ettik. Böylece dilimiz biraz daha zenginleşti."

Fakat kendilerinin de söylediği gibi, bu iki hâkim tamamen ayrı…

Yeryüzü kültürleri inanılmaz ölçüde birbirine giriyor. Hele yeni telâkkiler, teknik ve elektronik tâbirler aynîleşiyor. Önüne geçemezsiniz.

Sözgelimi "Faks" kelimesi artık kabul görmüştür. "Fax" değil de "Faks" yazarsanız artık o bizden olur. Çünki, fakslamak fiili iyice yerleşti. Fakslayalım, fakslayıverelim…

Günlük konuşma dili, canlı ve sıcak olmakla beraber, lügat bakımından sınırlı, cümle yapısı bakımından basittir.

Günlük dilin sınırlarını, telaffuz şeklini ve muhtevasını yaşanılan çevre ve sosyal tabaka teşkil eder. Bundan dolayı günlük konuşma dili, onu konuşan çevrelere ve sosyal tabakalara göre değişir. Deniz,…

Affınızı dilerim, açık konuşacağım: uydurma dil meselesi şu, bu değil, düpedüz bir deliliktir. Hepimizin bu yüzden bir kaç telimiz eksildiği için birbirimizin pek o kadar farkına varmıyoruz. Yoksa, yaşlı başlı bir adamın, ana dilinin herkesin bildiği kelimelerini bırakıp da, kimsenin bilmediği birtakım acayip lâflar…

Dil ile sanatkâr, birbirine mutlaka muhtaç, birbirini tamamlayan ve yaşatan iki tabiî dosttur.

Sanatkâr dili işler, geliştirir ve zenginleştirir. Dilin güzelliğine güzellik katar. Sonra da, yalnız bu hizmetleri ile kalmayıp, eserleri vasıtası ile dile kazandırdıklarının devamım, ebedileşmesini sağlar. Dili herkese…

u yazımızda, yabancı asıllı olmayan, fakat dil hususunda son derece bilgisiz kimseler tarafından lisanımızdan atılmağa çalışılan bazı Türkçe kelimeler üzerinde duracağız.

Güzel Türkçemizde bugün sâdece “neden” kelimesiyle ifade edilmeğe çalışılan şeyler bundan önce, “yüzünden, dolayısıyla, yol açtı, münasebeti…

 Bir gün Vincennes'de, yağmurun altında, çıtır çıtır…

Son zamanlarda en gözde kelimelerden biri de "bireysel"dir. "Doğa", "doğal" ile baş başa giden bu kelime, "birey" ile başlıyor. Nereye laf yetiştirilmek istenirse, bakıyorsunuz "doğal" ile "bireysel" imdada yetişiveriyor.

Bankacılıkla bahtı açılan ve adetâ yürüyen değil uçan bir kelime olan "birey", yanına aldığı "…

Kültür dili derken, bir millete hâs olan bütün maddi, mânevi mevzuların zevk, his ve fikir…

Türkçenin kaybolması memleketimizdeki yaygın cehaletin eseridir. Herhangi bir Batı ülkesinde devlet bütün kuvvetlerini seferber etse, yine de masa başında…

Yol işaretleri değiştirilirse, trafik ne hâle gelir? Karmakarışık olur, arabalar birbirine girer ve yüzlerce insan ölür. Telefonda yanlış bir rakam çevirseniz, karşınıza bir başkası çıkar. Karmaşık bir işaretler sistemi olan dil de öyle. Bu millet, tanzimat'tan sonra "hürriyet" kelimesine mukaddes bir mânâ vermiştir.…

"-Boğaz Köprüsü Îhale Oldu" diye yazıyor. İlk duygunuz üzüntüdür:

“-Acaba Boğaz Köprüsü'nün başına bir hal mi geldi?-“ diye ürperiyorsunuz. Sonra Boğaz Köprüsünün henüz yapılmamış olduğu için bir kazaya uğraması imkânı olmadığını düşünüp…

Türkçemiz bozuluyor, dil bilgisi kaidelerine uymayan kelimeler, tıpkı ayrık otları gibi arsızca yayılıyor ve cümlelerimizin içine giriveriyor. Bu yapma Türkçe, bizim ana dilimiz değil; nitekim televizyon marifetiyle öğrendiğimiz birçok kelimeyi hatalı kullanıyoruz:

Meselâ, salı akşamı yayınlanan filmde aktör, "bunu…

ABD Eski Başkam Nixon,  “Gerçek Savaş” adlı kitabında çok dikkate şâyân fikirler ileri sürüyor. Bunlardan biri savaşın "dünya çapında olması", ikincisi ise savaşın "hayat ve toplumun her seviyesinde" sürmesidir. "Neticeye bir milletin askeri, ekonomik, fikri ve mânevi güçlerinin hepsi tesir etmektedir" diyor.

…

Çocuğun dili üç beş kelimeden başlar, gitgide zenginleşir.…