Osmanlı Türkçemiz

Ömer Öztürkmen 31.10.2020 2485
Ç

ocuklarımıza lise sıralarında bile Fuzuli’yi ve Şeyh Galib’i öğretemiyoruz.. Böylece bir zamanlar sahip olduğumuz o güzel Türkçemizi nisyana terketmiş bulunuyoruz.. Onları terkettik, peki daha dün aramızda yaşayan Yahya Kemal’i de mi nisyana terkedeceğiz..

Yıllarıdır Osmanlı Türkçesinin liselerimizde öğretilmesini istedik.. Okuyan gençlerimizin kendi kültür kaynaklarına ulaşabilmeleri için bunun lüzumlu olduğunu anlattık.. Yetişen gençlerimizin bu Türkçeyi öğrenmedikçe kendi kültür kaynaklarından kopacağını tekrar edip durduk..

İngiltere okulları, Shakespeare’i anlamayan bir öğrenciyi imkanı yok geçirmez.. Shakespeare’in İngilizcesi ise bizim Fuzuli’nin Türkçesinden daha ağırdır.. Buna rağmen mektep yüzü görmüş her İngiliz, Shakespeare’i okur ve anlar..

Bizden önceki nesiller Osmanlıcayı terkedince, Türkçemizin zenginleşeceğini düşündüler.. Ama malesef onların dedikleri çıkmadı ve Türkçemiz gün geçtikçe fakirleşti ve günlük kelimelerimiz 500-1000 kelimeye kadar düştü..

Kültürünü Bilmeyen Nesiller

Ben Edebiyat Fakültelerimizde Fuzuli’yi, Şeyh Galib’i öğrenmeden, anlayamadan mezun olan öğrenciler biliyorum.. Osmanlı Türkçesinin liselerimizde ders olarak okutulmasını bunun için istiyorum.. "Su" kasidesini öğrenmeden, onun metafizik zevkine, edebi inceliğine vakıf olmadan yetişen nesillerimizden birşeyler bekleme hakkımız doğar mı?

Ahmet Haşim merhum, "Melali anlamayan nesle aşina değiliz" derken haksızmıydı.. Fuzuli’nin, Şeyh Galib’in, hatta Yahya Kemal’in melalinin anlamayan, kendi kültür ve sanat kaynaklarından mahrum yetişen bir nesle nasıl aşina olacağız..

Gazetelerimizde yayınlanan bulmacalarda bile ne kadar Osmanlı Türkçesine muhaç olduğumuz gün gibi aşikar.. Türkçe eş anlamlı kelimeler o kadar az ki, bulmacalarımızda bile Osmanlı Türkçesine başvurmak zorunda kalıyoruz. Bakın size bir kaç gün önceki gazetelerimizden birinde yayınlanan bir bulmacanın tamamlanması için nasıl eski Türkçe, yani Osmanlı Türkçesi kelimelere muhtaç olduğumuz ayan beyan ortaya çıkıyor..

Bir gazetenin bir günlük bulmacasında geçen şu kelimelere bakın:

"Nazire, Abide, hafiye, irade, tediye, niyet, teyit, neşir, tecrübe, dirayet, emanet, namütenahi, elalem, merhale, cereme, kari, ameliye, natamam, selahiyet, malayani, lalezar, ulema.."

Şimdi bu kelimeleri bilmiyorsanız bulmacanı çözmeniz imkansız. Allah bu bulmacaları hazırlayanlardan razı olsun. Bunlar da olmasa, bunların yerine Öztürkçe kelimeleri uydurmaya kalksak lisanımızı kuşdiline çevirmiş olacağız.

Bence bu bulmacalar bir bakıma Osmanlı Türkçesinin dersleri yerine geçiyor. Dilimizi yaşatan bulmacalar bunlar.

Mesela "olanak" kelmesinin karşılığı "imkan" yerine "bulanak" bir kelime uydurmaya kalksak dilimizin ne hale geleceğini siz o zaman düşünün. "İmkan"ı unutturmaya çalışan bir saçma cereyana kaptırmışız kendimizi.. Osmanlıcayı Türkçeden saymayan nesiller yetiştirdik... Ama aynı nesil gazetelerimizdeki bulmacaları çözmek için Türkçe’den saymadığımız Osmanlıca kelimelere muhtaç oluyor.

Gelin bu önemli kelimeleri yalnız bulmacalara bırakmayalım. Ders olarak okutalım ve Türkçemizi sapıkların elinden kurtaralım.

İlgili Makaleler

Türk Dili
Türkçe'nin Cilveleri
Z
ihnim boşaldıkça, daha doğrusu rahat zamanlarımda Türkçe’nin güzelliklerini, orijinal cilvelerini düşünürüm. Mesela hırsız kelimesinin manâsı mâlûmdur “hır” sözü herhalde iyi bir vasıf olmamalı ki, başkasının malını çalana hırsız demişlerdir. Ama bunun müsbet şekli de kullanılır. Birinden olumsuz şekilde bahsederken:

—…
Türk Dili
Dil Öğretiminde Paradigma Değişimi Şart
M
illi Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in şu sözleri, aslında uzun yıllardır göz ardı edilen bir eğitim açmazını berrak bir şekilde ortaya koyuyor:

"Her imtihanda yani ortalama bir İngiliz vatandaşının bilmediği gramatik kaideleri çocuklara test imtihanında sorduk. Bu şekilde dil öğrettiğimizi varsaydık, bu mantığı…
Türk Dili
Uydurukca Türkçe'nin Felsefi Dili
K

İm demiş “Türkçe’nin şu andaki mevcut kelimeleri ile felsefe yapılamaz” diye?

Yapılır efendim, yapılır; bal gibi yapılır!

Meselâ, Hegel’in “Tinin Görüngübilimi”ni Türkçe mi okumak istediniz, işte buyurun:

“...İyi tikel özne ile onun istencinin özsel yanı olarak ilişkilidir ve böylelikle istenç yükümlülüğünü tam…

Türk Dili
Türkçe Medeniyet Dili İdi
L
isanın da bir matematiği vardır. İnsan, konuşur veya yazarken o matematik yahut lisanın kanunlarına riayet etmek zorundadır. 2 çarpı 2’nin kaç yaptığı bellidir. O gerçeği, kimse değiştiremez. Bunun gibi dilin de asırlar içinde oluşmuş kaidelerine riayet şarttır.
 
Pekâlâ; niçin “soru” değil de “sual” derdik?
 
Çünkü; Söz…
Türk Dili
Yunus Emre’nin Dili Hakiki Türkçedir
Y
unus Emre’nin kullandığı dil, zamanında herkesin kullandığı, konuştuğu dildir. İnancı, dünya görüşü ve bütün yaşayışıyla halkın, Anadolu insanının bir parçası olan Yunus’un dilde onlardan ayrılması zaten düşünülemezdi. Sanatının, belki de en büyük ve değerli tarafı da, Türkçeyi iyi kullanmış olmasıdır. “Yunus’un…
Türk Dili
RİT (Resmî İkâmeli Türkçe) Nedir?

Türkçe konuşan insanlar (millet, kavim, halk, topluluk vd.) tarafından dilin tabiî seyri içinde benimsenip kullanılan dil unsurlarının (ek, kelime, kelime grubu vd.) yerine geçmek üzere -dilin tabiî yapısına ve kānunlarına aykırı olarak- devletin karârı, kuvveti ve faâliyetiyle ikāme edilmiş unsurlarla şekil verilen…

Türk Dili
Gerçekleştirememek (!)
A

na dilimiz Türkçe, her gün büyük bir hızla bozulmaya, yıpranmaya devam ediyor. Dilin aslî yapısını bozmak, yeni kelime uydurmak çok tehlikelidir. Dünyada, Türkiye’den başka dili tahrip edilen bir millet yoktur.

Son zamanlarda öyle bir kelime peyda oldu ki; artık, gazeteci, sunucu, siyasetçi, akademisyen… hemen…

Türk Dili
Önce Osmanlı Türkçesi Sonra Ortak Alfabe
1
1 Eylül 2024’te medyada yer alan bir habere göre Türk Devletleri Teşkilatı, Türk Akademisi, Ortak Alfabe Komisyonu 34 harften oluşan Latin asıllı bir alfabe üzerinde anlaştı. Bu, uzun yol daha ne kadar sürer ve nasıl bir netice verir bunu zaman gösterecek.

Bu haberin yayılması ile bir kısım akademisyen, gazeteci,…
Türk Dili
Dil Bayramı Gelmiş, Neyime?
Aynaya baktığınızda sadece yüzünüzü değil, bir müze de görürsünüz. Yüzünüz bir anlamda size aitse de ebeveynlerinizden, büyükanne ve büyükbabalarınızdan, onların ana-babasından ve daha kadim atalarınızdan miras aldığınız özelliklerin bir birleşiminden oluyor. Sizi rahatsız eden ya da hoşnut olduğunuz dudaklarınız ve…
Türk Dili
Uyduruk Bir Dile Hapsedildik
İ
talyanlar "Traduttore traditore" derler. Yani, "Mütercim haindir." Tepeden tırnağa haklılar. Çünkü hiçbir dil diğerine tam aktarılamaz. Hele büyük diller; sanatta, edebiyatta zirvelerden seslenmiş abide lisanlar. Türkçemiz de bir zamanlar öyleydi. Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Nâbî, işte o haşmetli dönemlerin eser adamlarıdır.

Türk Dili
Olanak Cumhuriyeti
T
anınmış Alman Türkolog Otto Jastrow üzülerek şöyle demişti: "Türk dili kültürel çok katlılığını ve nüans zenginliğini geniş ölçüde kaybederek tekrar, o ilk çıktığı tek boyutlu bozkır dili tipine yaklaşıyor."

Ve, dediği oldu. Dilimizin canına okudular. Artık, sıra üstü şiirler, hikâyeler, derinlikli fikir yazıları,…
Türk Dili
Bir Zamanlar “Büyük ve Derin Türkçe” Halkın Dili İdi
D
il ve kültür meseleleri ülkemizde müşterisiz metâdır. Ama hâlâ merâklı ve hassâs insanlarımızı görmekten mutlu oluyoruz. Yeni bakanların açıklanmasından bu tarafa -bilhâssa Millî Eğitim Bakanımız görür, işitir ve müspet bir şeyler yapabilir ümîdiyle- dil meselemizle alâkalı bir hayli yazı yazdım. Bu müşterisiz metâ…