Bizi halktan uzaklaştıran ve dilimizi zevksizliğe, bilgiçliğe mahkûm eden yanlış davranışlarla yapılan bu öz dil hizmetine sizin de katılmanız için TDK’nın Türk Dili Dergisi Nisan 1998 sayısında Türkçe karşılığı verilen yabancı sözlerden bazılarını sunuyorum.
Monitör: Fransızca moniteur. Bu kelime Türkçe Sözlük’te “1. Her türlü çalışmalarda yetiştirici; beden eğitimi monitörü.” Kurulumuz bu söze karşılık olarak spor alanında yetiştiriciyi teklif etmektedir.
Undercover: İngilizce under (altında, aşağısında)+cover (kaplamak, örtmek). Dilimize İngilizceden “gizli, casus gibi” anlamında geçen bu kelimeye karşılık olarak Kurulumuz, “örtülü” kelimesini önermektedir.
Underground: İngilizce underground. “Yeraltında, gizli olarak; yer altı treni, metro” anlamındaki bu kelime sanatın çeşitli dallarında kullanılmaktadır. Kurulumuz, “geleneklerden ve çağdaş cereyanlardan uzaklaşan sanat” anlamıyla dilimize geçen unerground sanat için “yeraltı sanatı, underground müzik” için “yeraltı müziği”, underground sinema için ise “yeraltı sinema”sı karşılıklarının uygun olduğu görüşündedir.
Optimal: Fransızca optimal. Dilimizde daha çok bir ekonomi terimi olarak kullanılan bu kelime için “en iyi, en yüksek, en uygun” karşılığını benimsemiştir. Optimal sözü yanında aynı kökten gelen “optimum” kelimesi de dilimizde kullanılmaktadır. Kurulumuz bu söz için de “uygun değer” karşılığının benimsenmesine karar vermiştir.
Optimizasyon: Fransızca optimisation. Türkçede “mümkün olan en iyi duruma getirme” anlamında kullanılan bu kelime için Kurulumuz da “en uygun duruma getirme” karşılığını benimsemiştir.
Optimize etmek: En uygun duruma getirmek.
Optimizm: Fransızca optimisme. Dilimize bir felsefe terimi olarak “her şeyi en iyi yanından gören, iyimserlik, nikbinlik” anlamında geçen bu söze karşılık kurulumuz, daha önceden teklif edilmiş olan “iyimserlik” kelimesinin uygun olduğu görüşündedir.
Optimist: İyimser.
Pesimizm: Fransızca pessimisme. Dilimizde optimizm kelimesinin zıt anlamlısı olarak felsefe alanında kullanılıyor. “Her şeyi en kötü yanından ele alan ve hep en kötüyü bekleyen dünya görüşü” demek olan bu kelime için kurulumuz, önceden teklif edilmiş olan “kötümser” karşılığını teklif etmektedir.
Pesimist: Kötümser.
New wave: İngilizce new (yeni) + wave (dalga). “Herhangi bir ülkede belirli bir dönemde birdenbire ortaya çıkan genç yönetmenler topluluğu” anlamındaki bu kelime bir akım adı olarak dilimizde kullanılmaya başlandığı zaman Türk sinema eleştirmenleri “Yeni Dalga” karşılığını bulmuşlar. Zamanla bu güzel karşılığın unutularak yerine new wave sözünün kullanılmasını anlamak mümkün değildir. Kurulumuz da bu karşılığı benimsemektedir.
Happy-hour: İngilizce happy (mutlu, neşeli) ve hour (saat) sözlerinden oluşan bu birleşik kelime, Türkçede “çeşitli mağazalarda ve barlarda günün belirli saatlerinde yapılan fiyat indirimi” anlamında kullanılmaktadır. Kurulumuz bu söz için “indirim saatleri” karşılığını teklif etmektedir.
