Ölmeden Kefenlenen Kelimeler

Nail Uçar 19.10.2021 1340
K

elimeler an’anelerin devamlılığını temin eden zincir gibidir. Bu zincir halkaları birbirinden ayrıldıkları değiştirildikleri takdirde milletin kültür mirası, bir nesilden diğerine geçemez. Böyle bir müşterek mirasın kaybolmaması, sürekliliğini devam ettirebilmesi sorumluluğunu taşıyanlar için her kelime mukaddes bir emanet gibidir. Bu millî şuura sahip milletler, dilinde yaşayan bir kelimeyi “bizden değil” bahanesi ile aslâ dilinden atamaz, toprağının bir parçasını yabancılara vermediği gibi, bir tek kelimesini de vermez.

Milli birliğin çimentosu olan dil tarihimizi, medeniyetimizi, sanatımızı, kendi mesajını gelecek nesillere iletmeye çalışır. Bir nabız kadar canlı bu kelimelerden tıpkı istiridye kabukları gibi kulaklarımıza sesler gelir. Evet, bu kelimelerin, karakteristik âhenkleri vardır. Belli bir söz dizisi melodisi meydana getirirler. Bu canlı varlıklar millî kültürümüzü besleyen bir kaynaktır. Bu kaynak asırların ötesinden çağlaya çağlaya gelmiş muhteşem bir nehirdir.

Dil duvarlarının milletleri birbirinden ayırmasına kızanlar, şimdi gelip görsünler uydurma kelimelerle aynı duvarları, her Allah’ın günü örerek birbirimizden kopuyor, birbirimize yabancılaşıyoruz. Şu kelimenin kökü Arapça, bu kelime Farsça diyenler seslerin farkına canlılığına varmayacak kadar sağır, kelime ve cümle mimarisini görmeyecek kadar kördürler.

Tabiidir ki, hariçten bizleri dinleyenler, haklı olarak Türkiye’de ne kadar çok etnik grup insan var diyecek. Nitekim Azerbaycan Başbakanı Sayın Demirel’e, “Bakın sizinle ne güzel konuşup anlaşıyoruz. Fakat nedense Ankara Radyosunun dilini anlamıyoruz” diyor.

Tam yeri gelmişken ben de bir hatıramı anlatmak istiyorum: Yıl 1934-35. Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsünde açılış törenindeyiz. Konferans salonu davetlilerle dolu. O günkü hava, dili özleştiriyoruz diye, ifratçıların, dalkavukların uydurma dil ile birbirleriyle yarıştığı günler.

Ziraat Vekili (Tarım Bakanı) Muhlis Erkmen kürsüde. Açılış konuşmasını yapıyor. Bir tek kelime anladığım yok. Yanımda oturan Almanca öğretmenim Neuman hayretle -ne oluyor gibilerden- yüzüme bakıyor. Ben de hocanın bu hayretini yok etmek için “merak etmeyin ben de bir şey anlamadım” diyorum.

Evet, Türk asıllı milletler camiasının da müşterek dili olan dilimiz, Türkiye’de de artık anlaşılmayacak şekle sokuluyor. Sur diplerinde biten ayrık otları, yabani otlar gibi bu uydurma kelimeler millî dilimizi boğuyor. Radyo ve televizyonda yeşeren, yayılan bu yanlış, sevişiz, kısır çirkin sesler kulaklarımızı parçalıyor, ne yazık ki yer etmeye başlıyor.










İlgili Makaleler

Türk Dili
Türkçe'nin Cilveleri
Z
ihnim boşaldıkça, daha doğrusu rahat zamanlarımda Türkçe’nin güzelliklerini, orijinal cilvelerini düşünürüm. Mesela hırsız kelimesinin manâsı mâlûmdur “hır” sözü herhalde iyi bir vasıf olmamalı ki, başkasının malını çalana hırsız demişlerdir. Ama bunun müsbet şekli de kullanılır. Birinden olumsuz şekilde bahsederken:

—…
Türk Dili
Dil Öğretiminde Paradigma Değişimi Şart
M
illi Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in şu sözleri, aslında uzun yıllardır göz ardı edilen bir eğitim açmazını berrak bir şekilde ortaya koyuyor:

"Her imtihanda yani ortalama bir İngiliz vatandaşının bilmediği gramatik kaideleri çocuklara test imtihanında sorduk. Bu şekilde dil öğrettiğimizi varsaydık, bu mantığı…
Türk Dili
Uydurukca Türkçe'nin Felsefi Dili
K

İm demiş “Türkçe’nin şu andaki mevcut kelimeleri ile felsefe yapılamaz” diye?

Yapılır efendim, yapılır; bal gibi yapılır!

Meselâ, Hegel’in “Tinin Görüngübilimi”ni Türkçe mi okumak istediniz, işte buyurun:

“...İyi tikel özne ile onun istencinin özsel yanı olarak ilişkilidir ve böylelikle istenç yükümlülüğünü tam…

Türk Dili
Türkçe Medeniyet Dili İdi
L
isanın da bir matematiği vardır. İnsan, konuşur veya yazarken o matematik yahut lisanın kanunlarına riayet etmek zorundadır. 2 çarpı 2’nin kaç yaptığı bellidir. O gerçeği, kimse değiştiremez. Bunun gibi dilin de asırlar içinde oluşmuş kaidelerine riayet şarttır.
 
Pekâlâ; niçin “soru” değil de “sual” derdik?
 
Çünkü; Söz…
Türk Dili
Yunus Emre’nin Dili Hakiki Türkçedir
Y
unus Emre’nin kullandığı dil, zamanında herkesin kullandığı, konuştuğu dildir. İnancı, dünya görüşü ve bütün yaşayışıyla halkın, Anadolu insanının bir parçası olan Yunus’un dilde onlardan ayrılması zaten düşünülemezdi. Sanatının, belki de en büyük ve değerli tarafı da, Türkçeyi iyi kullanmış olmasıdır. “Yunus’un…
Türk Dili
RİT (Resmî İkâmeli Türkçe) Nedir?

Türkçe konuşan insanlar (millet, kavim, halk, topluluk vd.) tarafından dilin tabiî seyri içinde benimsenip kullanılan dil unsurlarının (ek, kelime, kelime grubu vd.) yerine geçmek üzere -dilin tabiî yapısına ve kānunlarına aykırı olarak- devletin karârı, kuvveti ve faâliyetiyle ikāme edilmiş unsurlarla şekil verilen…

Türk Dili
Gerçekleştirememek (!)
A

na dilimiz Türkçe, her gün büyük bir hızla bozulmaya, yıpranmaya devam ediyor. Dilin aslî yapısını bozmak, yeni kelime uydurmak çok tehlikelidir. Dünyada, Türkiye’den başka dili tahrip edilen bir millet yoktur.

Son zamanlarda öyle bir kelime peyda oldu ki; artık, gazeteci, sunucu, siyasetçi, akademisyen… hemen…

Türk Dili
Önce Osmanlı Türkçesi Sonra Ortak Alfabe
1
1 Eylül 2024’te medyada yer alan bir habere göre Türk Devletleri Teşkilatı, Türk Akademisi, Ortak Alfabe Komisyonu 34 harften oluşan Latin asıllı bir alfabe üzerinde anlaştı. Bu, uzun yol daha ne kadar sürer ve nasıl bir netice verir bunu zaman gösterecek.

Bu haberin yayılması ile bir kısım akademisyen, gazeteci,…
Türk Dili
Dil Bayramı Gelmiş, Neyime?
Aynaya baktığınızda sadece yüzünüzü değil, bir müze de görürsünüz. Yüzünüz bir anlamda size aitse de ebeveynlerinizden, büyükanne ve büyükbabalarınızdan, onların ana-babasından ve daha kadim atalarınızdan miras aldığınız özelliklerin bir birleşiminden oluyor. Sizi rahatsız eden ya da hoşnut olduğunuz dudaklarınız ve…
Türk Dili
Uyduruk Bir Dile Hapsedildik
İ
talyanlar "Traduttore traditore" derler. Yani, "Mütercim haindir." Tepeden tırnağa haklılar. Çünkü hiçbir dil diğerine tam aktarılamaz. Hele büyük diller; sanatta, edebiyatta zirvelerden seslenmiş abide lisanlar. Türkçemiz de bir zamanlar öyleydi. Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Nâbî, işte o haşmetli dönemlerin eser adamlarıdır.

Türk Dili
Olanak Cumhuriyeti
T
anınmış Alman Türkolog Otto Jastrow üzülerek şöyle demişti: "Türk dili kültürel çok katlılığını ve nüans zenginliğini geniş ölçüde kaybederek tekrar, o ilk çıktığı tek boyutlu bozkır dili tipine yaklaşıyor."

Ve, dediği oldu. Dilimizin canına okudular. Artık, sıra üstü şiirler, hikâyeler, derinlikli fikir yazıları,…
Türk Dili
Bir Zamanlar “Büyük ve Derin Türkçe” Halkın Dili İdi
D
il ve kültür meseleleri ülkemizde müşterisiz metâdır. Ama hâlâ merâklı ve hassâs insanlarımızı görmekten mutlu oluyoruz. Yeni bakanların açıklanmasından bu tarafa -bilhâssa Millî Eğitim Bakanımız görür, işitir ve müspet bir şeyler yapabilir ümîdiyle- dil meselemizle alâkalı bir hayli yazı yazdım. Bu müşterisiz metâ…