Türkistan
Türkistan
Türkistan Rus Esaretinden Nasıl Kurtulacak?
“Arminius Vambery, aslen Macar’dır. Birçok yabancı dile tam vâkıfdı. Ayrıca dört sene kaldığı İstanbul’da Osmanlı Türkçesini çok iyi öğrendi. Türkistan’daki Türk lehçelerini de iyi bilmekte idi. 1863 senesinde Osmanlı pasaportu ve İstanbullu Müslüman bir derviş kıyafetiyle, İran…
Türkistan
Doğu Türkistan'dan Koca Salonu Ağlatan Mektup
İ
nsanın keyif aldığı anlar çok olmaz.
Kimi zaman yaptığı işten, kimi zaman okuduğu kitaptan, kimi zaman da
ideallerine bir adım daha yaklaşıyor olmaktan meftun olur. İşte böyle
bir haftasonu geçirdik Alanya’da.
Türk Dünyası İnsan Hakları Derneği ile Türk Eğitim Sen’in ortaklaşa düzenlediği üç…
Türkistan
Türkistan'da Gül Sevgisi
1
991
yılının Temmuz ayında uçağa bindik. Önce Bükreş. Sonra Moskova.
Arkasından Bişkek! Moskova'da Kırgızistan Oteli'ne indiğimizde,
pasaportlarımızı alan tombalak yüzlü, mahmur bakışlı bir Kırgız
memuresine sordum: "İsminiz nedir sizin?" Başını önündeki defterden kaldırmadan, yumuşak bir sesle cevap verdi: "…
Türkistan
Doğu Türkistanlı Evliya Bir Diplomat: Seyyid Yakub Hân
D
oğu
Türkistan’da kurulan Kâşgar devletinin elçisi olarak İstanbul’a gelen
ve Sultan Abdülaziz Han ile görüşen Seyyid Yâkûb Han hem bir diplomat
hem bir evliya ve mürşid idi. İstanbul’da talebeleri vardı.
Sohbetlerinde yetişen talebelerinden birisi de Küçük Ayasofya Camiin’de…
Türkistan
Türkmen Atları
“1877 yılında İstanbul'dan Türkistan seyahatine çıkan Mehmet Emin Efendi hatıralarında Türkmen atları hakkında aşağıdaki hususları kaydediyor.”
O
rta
Asya için atların önem derecesi dünyanın hiçbir yeri ile kıyaslanamaz.
Öyle çöllerde at insanın yalnız arkadaşı ve yardımcısı olmayıp âdeta
diğer yarısıdır.…
Türkistan
1877–1878 Osmanlı-Rus savaşı yani 93 harbi, Osmanlı Devleti’nin tarihinde karşılaştığı en büyük…
Türkistan'nın Tarihî Türk Şehri Göktepe'de Rus Faciası
G
öktepe, bugünkü Türkmenistan’ın kuzeybatısında tarihî bir Türkmen şehridir. Ruslar, bu kaleyi alarak bütün Türkistan’a hâkim olmak istiyorlar ancak üstün silah güçlerine rağmen bir türlü ele geçiremiyorlardı.1877–1878 Osmanlı-Rus savaşı yani 93 harbi, Osmanlı Devleti’nin tarihinde karşılaştığı en büyük…
Türkistan
Hakkında 568 yılından beri Çin, Bizans, Arap ve Fars kaynaklarında bilgiye…
Sovyetlerin Türkistan'da Fizîki ve Kültürel Soykırımı
S
ovyetlerin Türklerden kalma eserleri bir soykırımı misâli tahribe tabi tuttuğunu gözlerimizle gördük. Bir zamanlar Evliya Ata diye adlandırılan bugünün sanayi şehri Jambul (Dzamboul), daha eski ismi Talas-Taraz veya Tavas olan şehirdir. Hakkında 568 yılından beri Çin, Bizans, Arap ve Fars kaynaklarında bilgiye…
Türkistan
Türkistan'da Tarihi Bir Türk Şehri: Merv
B
ugünkü
Türkmenistan’ın toprakları içerisinde bulunan Merv şehri, Türk - İslam
tarihinin en önemli kültür ve medeniyet merkezlerinden biri olarak
tanınmaktadır Merv'de. Hoca Yusuf Hemedâni hazretleri gibi büyük
evliyalar ve Harezmi gibi pek çok büyük âlimler yetişmiştir.Merv tarihte iki büyük felaketle karşılaş…
Türkistan
Esaret Zilleti: "Çar'a Dua"
B
üyük İslam âlimi Abdülhâkim Arvâsi Hazretleri buyurdular ki: “ Bir millet için en büyük zillet düşman işgali altında kalmaktır." Özellikle
19 ve 20. asırlarda Rus ve İngiliz işgali altına giren Türkistan,
Hindistan ve Osmanlı topraklarındaki Müslüman Türkler çok büyük zulüm ve
işkencelere maruz kaldılar. …
Türkistan
Türk Dünyası Uyanırken
B
ugün
Türk soyunun dağılımını incelediğimizde ilgi çekici bir tablo ile
karşılaşırız. Amerika kıtasında dahi Türkler’e rastlarız. Ancak
Türkler’in dünya üzerinde yoğun bulundukları coğrafi bölgeleri, batıdan
doğuya doğru aşağıdaki şekildi sıralayabiliriz:Balkanlar, Türkiye, İran, Kafkasya, İdil-Ural ve Orta…
Türkistan
Bozkırda Parlayan Başkent Astana
Bir Cumhurbaşkanı Sevdası
B
en Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev’in Türkçeye çevrilen ilk kitabını, (Özgürlük ve Demokrasi Yolunda 1992), basıldığı yıl okumuş ve çok etkisinde kalmıştım. Babası Abiş, hayvancılığı yok eden Sovyet uygulamalarına dayanamayıp köyleri Şamalgan’ı terk ederek dağlara…
Türkistan
Dilleri Türkçe'dir. Altay Türkçesi, bugüne kadar yapılmış olan Türkçe lehçeleri tasnif denemelerinde farklı…
Altay Türkleri
B
ugün
Rusya Fedarasyonu topraklarında yaşayan Altay Türkleri, adlarını
yaşadıkları bölgeden alır. Altay adı geniş anlamıyla Altay ve Alatag
bölgesinde yaşayan bütün Türk boylarına verilen addır.Dilleri Türkçe'dir. Altay Türkçesi, bugüne kadar yapılmış olan Türkçe lehçeleri tasnif denemelerinde farklı…
Türkistan
Kırgız Dili ve Edebiyatı
K
ırgızca, Türk dilinin kuzeybatı gurubuna girer ve Altay
bölgesindeki Türk kabileleri ile Kazakça'ya çok yakındır. Ünlü-ünsüz uyumu ve benzeşmeleri bakımından çok gelişmiştir.
İki ses veya hecenin birleşmesinden meydana gelen uzun ünlüler de vardır. Bunun
yanında kuzey ve güney grupları olmak üzere ikiye ayrılan…
Türkistan
Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey'e Bağdad'da Muhteşem Merasim
B
undan yaklaşık yüz elli yıl önce idi. Bağdad, senelerdir beklediği ulu bir misafire kavuşacaktı. Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey için yapılacak çok büyük bir hilâfet merasiminin hazırlıkları vardı. Herkes bu Müslüman Türkleri karşılamanın heyecan ve sevinci içinde idi. Zira, tam bir asırdan fazla Bağdad…
Türkistan
Sibirya'dan Sultana Mektup
1
890’lı yıllar, Sultan II. Abdülhamid Han’ın İslam dünyası ile irtibatının hızlandığı ve Osmanlı’nın “manevi nüfuzunun” Uzak Doğu’da da akis bulduğu yıllardı. Japonya'ya gönderilen Ertuğrul gemisi, Güneydoğu Asya ve Uzak Doğu’da Müslümanlar arasında dalgalanmalara, İstanbul’a karşı muhabbet ve hürmetin artmasına…
Türkistan
Doğu Türkistan
T
ürkistan denen büyük ülke, son asrın politik şartları gereği Türk’e yabancı 3 devlet arasında bölüşüldü. Toplam 5.761.000 kilometre kare olan ülkenin Batı Türkistan denen bölümü (3.994.400 km2) Rusya, Doğu Türkistan denen bölümünü (1.646.800 km2) Çin ve Güney Türkistan denen bölümünü (120.000 km2) Afganistan,…
Türkistan
Türk Dünyası'nda Nüfus Azlığı Meselesi
G
lobal açıdan Türk Dünyasının nüfus ilişkilerine baktığımızda son dört asırda dünya nüfusu içerisinde, Türklerin nisbetinin devamlı olarak azaldığını görmekteyiz. Global çerçeveye yerleştirilmeden önce şu durum karşımıza çıkıyor.
Türk asrı diye adlandırılan 16. asırda Hindistan'dan Osmanlı imparatorluğu'na; idil-Ural…
Türkistan
“Orta Asya’yı işgal eden Rusya’nın asıl niyeti Afganistan’ı da ele geçirerek Hindistan’a inmektir. Afganistan 5-6 milyon nüfusa sahip olup hemen hemen tamamı…
Osmanlı'nın Afganistan Hassasiyeti
R
usya’nın istila emellerini iyi takip eden Osmanlı Hariciyesinin Sultan Abdülhamid Han’a sunduğu raporda şöyle denilmekteydi:“Orta Asya’yı işgal eden Rusya’nın asıl niyeti Afganistan’ı da ele geçirerek Hindistan’a inmektir. Afganistan 5-6 milyon nüfusa sahip olup hemen hemen tamamı…
Türkistan
Ötüken'den Viyana'ya
“Bilenler bilmeyenlere anlatsın. Batı’ya doğru bir koşu... Yön hiç değişmemiştir. Asya’da kalmak için, Avrupa’nın içinde bulunmaktan başka çare yoktur. Ötüken’den Viyana’ya gelebilmiş, İstanbul’dan iki kıt’aya bakan bir millet için olmayacak iş midir bu?..”
Biz Türkler tarih sahnesine 2700 yıl önce giriyoruz…
A
lp Er Tun…
Türkistan
Türk Dünyası'nın İktisadî Gücü
A
kdeniz’den Büyük Okyanus’a, Sibirya’dan Himalaya’lara uzanan Türk Dünyası kapladığı bu çok geniş sahadaki, çeşitli iklimlerin zuhur ettiği, çeşitli mahsulleri ve ayrıca yeraltı zenginlikleri ile büyük bir iktisadî güce sahiptir.Nitekim, batıda Türkiye, Azerbaycan ve Dağıstan’ı kuzeybatı ve kuzeyde Kazan,…
Türkistan
Türk'ün Batı'ya Bitmeyen Koşusu
A
lp Er Tunga’dan bu yana 2.700 yıldır Avrasya’da devletler kurmuş, devletler batırmış bir milletiz. Çin kaynaklarında Türk kelimesi ve ilk Türk hakanının adına ait kayıt Milâd’dan önce 1766 yılına aittir. Günümüzden 3.777 yıl öncesi. Anayurdumuz bugünkü Kazakistan’ın doğu bölgesidir. Fakat Çin’in kuzeyine, bugünkü…
Türkistan
Birinci Türk Zirvesi
T
ürk Birliği!En azından beş bin yıllık büyük hayâl! Göktürkler, Uygurlar, Oğuzlar, Peçenekler... Selçuklu Türk Birliği için çalışmış, Osmanlı büyük oranda başarmış... Bugün ise bu büyük hayâl tarihte ilk defa gerçek oluyor. -Türk Birliği emin adımlarla ilerliyor.
21 Ekim 2011’de Kazakistan‘ın eski…
Türkistan
Hokand'da Sovyet Rus Zulmü ve Ermeni Vahşeti
S
ovyet Rusya’nın işgali sırasında Hokand şehrinde neler olmuştu? Sovyetler'in savaş operasyonları sırasında Hokand'da sadece vahşet vardı. Bu dramatik dönemin birinci dereceden şahitleri ve yapılan araştırmalar sayesinde işlenen vahşetin boyutunu öğrenebilmekteyiz. 7 Şubat 1918'de Hokand'a varan Ruslar'ın hücum…
Türkistan
Çin Sarayını Basan 40 Yiğit
T
ürk sözünü ilk defa resmî devlet adı olarak kullanan Göktürk Hakanlığı’dır. Göktürk veya Köktürk, Gök’ten türemiş gibi bir mânâya gelir. Göktürkler, Hun İmparatorluğu’nun mirasçısıdır. Doğu Sibirya’daki Yakut Türkleriyle, batıdaki Ogur (Bulgar) Türklerinin bir kısmı dışındaki Türk asıllı bütün kitleleri, kendi…
Türkistan
İkinci Dünya Savaşında Türkistanlı İlk Kurban
İ
kinci dünya savaşı sırasında
Stalin yüzbinlerce Türk gencini askere aldı. Bunların çoğu muhtelif cephelerde
öldü. Savaştan sonra evlerine salimen dönebilen çok azdı. Bu askerlerden biri
de Özbekistan’ın Nemengan şehrinden Hüseyin İkram Hân’dı. Taşkent Üniversitesi
Hukuk Fakültesini derece ile bitirmişti. Bu…
Türkistan
Sibirya'ya Sürülen Osmanlı Esirlerinin Hazin Hali
1
915 Sarıkamış Osmanlı- Rus savaşında, Ruslar Türk esirleri 30 kişilik vagonlara 50, 60 kişi istif ederek Sibirya'nın en uzak ve en soğuk bölgelerine sevk ettiler. Yaklaşık iki ay süren yolculuk esnasında açlık, bakımsızlık ve tedavi imkanları yokluğu yüzünden esirlerin %50'den fazlası yollarda şehit oldu.
Esir ask…
Türkistan
Kazakistan 20 yıl içerisinde çok değişmiş. Sadece Kazakistan mı? Diğer Türk…
Kazakistan'da Dün ve Bugün
G
eçen hafta Kazakistan’da idim. Kazakistan’a komünist sistem yıkılmadan önce de birkaç defa gitmiştim. Komünist idare yıkıldıktan sonra da. Kazakistan üzerine 10 TV programı hazırlayıp takdîm etmiştim. Ülkenin yeni yüzünü bu üçüncü görüşüm. Kazakistan 20 yıl içerisinde çok değişmiş. Sadece Kazakistan mı? Diğer Türk…
Türkistan
Osmanlı Doğu Türkistan'ı da Unutmadı
Osmanlı Devletinin Himayesini İstediler
D
oğu Türkistan lideri Yakub Bey Kaşgar'a hâkim olduktan sonra, bir taraftan Orta Asya'yı bir nevi aralarında paylaşıp istilâ etmiş olan Rusya ve İngiltere ile münasebetlerini dostane bir şekilde düzenlemeye ve bir denge unsuru olmaya çalışırken, diğer taraftan da kendi nüfuzunu…
Türkistan
Ruslar'ın Türkistan'ı İşgali Kazan'dan Başladı
R
us Çarlık hükümeti bazen hile ve desise ile içten, bazen büyük ordularla dıştan saldırmak suretiyle 1552 yılında Kazan Hanlığını, 1556 yılında Astrahan Hanlığı'nı toprakları arasına katmıştı. Kazan şehri Müthiş İvan (1530 -1584) tarafından zaptolununca şehirde ve civarındaki köylerde yaşayan yüz binlerce…
Türkistan
Türkistan Seyyahı Vambery'in Hatıralarından Notlar
M
acaristanlı Arminius Vambery, Reşit Efendi sahte ismiyle Osmanlı pasaportu alır. İran’da, hacdan ülkelerine dönmekte olan Türkistanlı bir hacı kafilesine dâhil olur. Türkistanlı hacılar Sultan’ın yaşadığı İstanbul’dan gelmiş ve Padişah’ı görmüş olan bu bahtiyar dervişe hayran kalırlar.
Vambery, Türkistanlı…
Türkistan
Türkistan Rus Esaretine Nasıl Düştü?
“Arminius Vambery, aslen Macar’dır. Birçok yabancı dile tam vâkıfdı. Ayrıca dört sene kaldığı İstanbul’da Osmanlı Türkçesini çok mükembel öğrendi. Türkistan’daki Türk lehçelerini de iyi bilmekte idi. 1863 senesinde Osmanlı pasaportu ve İstanbullu Müslüman bir derviş kıyafetiyle, İran üzerinden çıktığı Türkistan…
Türkistan
Doğu'da ve Batı'da Türk Korkusu
B
ilindiği gibi Çin Seddi dünyanın yedi harikasından birisidir. Bu duvar öyle büyüktür ki; aydan dünyada görülebilen tek yapı budur. Çinliler bu duvar ile gurur duyarlar. Ülkelerine giden bütün ziyaretçileri bu duvarı görmeye götürürler. Çinlilerin övündükleri ve gurur duydukları bu Seddi niçin yaptılar? “ Türk korkus…
Türkistan
Hokand'da Sovyet Rus Zulmü ve Ermeni Vahşeti
S
ovyet Rusya’nın işgali sırasında Hokand şehrinde neler olmuştu? Sovyetler'in savaş operasyonları sırasında Hokand'da sadece vahşet vardı. Bu dramatik dönemin birinci dereceden şahitleri ve yapılan araştırmalar sayesinde işlenen vahşetin boyutunu öğrenebilmekteyiz. 7 Şubat 1918'de Hokand'a varan Ruslar'ın…
Türkistan
Bugünkü Kazakistan…
Türkler Ata Yurdu Orta Asya'dan Anadolu'ya Nasıl Geldiler?
Orta Asya’nın neresinden Anadolu’ya geldik?
1
071 Malazgirt muharebesiyle Anadolu’yu Bizans’tan fetheden ve Türk’ün ikinci anayurdu hâline getiren Selçuklular’ın yurdu, Aral gölü kuzeyi ve Aral ile Hazar arasında Üst Yurt denen bölgededir. Burası bir milyon kilometrekareye yakın bir bozkırdır.Bugünkü Kazakistan…
Türkistan
Kırgızların Milli Mücadelesi
O
ndokuzuncu asrın ilk yarısında ise Doğu Türkistan'daki mücadelelere de katıldılar. Ruslar XIX. asrın ortalarına doğru Kırgızların topraklarına ulaştılar. En verimli Kırgız arazilerine Rus göçmenleri yerleştirilmeye başlandı. 1847de Kopak, 1854de Alma Ata (Almatı/Vernıy) kaleleri kurulduktan sonra Kırgızların…
Türkistan
Türk Dünyası'nın İktisadî Gücü
A
kdeniz’den Büyük Okyanus’a, Sibirya’dan Himalaya’lara uzanan Türk Dünyası kapladığı bu çok geniş sahadaki, çeşitli iklimlerin zuhur ettiği, çeşitli mahsulleri ve ayrıca yeraltı zenginlikleri ile büyük bir iktisadî güce sahiptir.
Nitekim, batıda Türkiye, Azerbaycan ve Dağıstan’ı kuzeybatı ve kuzeyde Kazan,…