Türkistan

Türkistan
Türkistan’ı Türkiye Türklerine Tanıtan İki İdealist Türk Kadını
B
inlerce alim ve evliyanın yetiştiği, tarihte en büyük devletlerin kurulduğu, en muhteşem mimari eserlerin bulunduğu Atayurdumuz  “Uluğ Türkistan” hakkında ülkemizde maalesef yeteri kadar araştırma ve çalışma yapılmadı, kitaplar yazılmadı. 

Geçen asırda, bu iki idealist Türk kadını Türkistan’ı gezerek, görerek birer…
Türkistan’ı Türkiye Türklerine Tanıtan İki İdealist Türk Kadını
Türkistan
Abdülkerim Satuk Buğra Han ve Türklerin Müslüman Olması
K
arahanlı büyük Türk Devleti, fûtuhatçı Cihan Devleti geleneğine aykırı olarak, Orta Asya'ya tıkılmıştı. Gelecek, İslâm âlemine girmekle mümkündü. Türk Devleti de, bu âlemin kuzeydoğu sınırı üzerinde idi. Yolunu, Maverâ-ünnehr ve Horasan'a hâkim bir İran devleti, Sâmâniler kesiyordu. Bu barajı aşmak gerekiyordu. 

İslâm…
Abdülkerim Satuk Buğra Han ve Türklerin Müslüman Olması
Türkistan
II. Dünya Savaşında Türkistanlı Askerler
1
935 yılı sonuna kadar Türkistan Türkleri, Sovyet Ordusu'na seferber edilmiyordu. 1935'te kabûl edilen "Sovyet Ordusu'na seferber etme (askere alma)" kanunuyla 1935-38 yılları arasında, az sayıda Türkistanlı Kızıl Ordu hizmetlerine alınmışlardı. 1939 yılları Sovyetler Birliği ile Finlandiya arasında devam eden harp…
II. Dünya Savaşında Türkistanlı Askerler
Türkistan
Sovyetlerin Türkleri Kültürel-Etnik Asimilasyon Politikası
T
ürk Dünyasında genel olarak mevcut etnik farklılık problemlerini, bu problemlerin sebeplerini ve tahrik edenlerin niyetlerini çok iyi anlamak gerekiyor. 

Sovyetler Birliğinde "Milletler Meselesi" nasıl çözülmüştür? İleride "Alfabe ve Yazı Dili Meseleleri" başlığı altında ele alacağımız gibi, Rusya gerek Çarlık gerekse…
Sovyetlerin Türkleri Kültürel-Etnik Asimilasyon Politikası
Türkistan
Anadolu’nun Mayası: Hoca Ahmet Yesevi
T
ürkistan, Güney Kazakistan’da Hoca Ahmet Yesevi hazretlerine ev sahipliği yapan munis, dingin, bereketli bir şehir. 900 yıl önce terk-i dünya edip, altmış üç yaşına geldiğinde “haddi aştık” diyerek yerin altındaki çilehanesinde irşad vazifesini sürdüren bir büyük mutasavvıfı, hikmet sahibini bağrında barındıran güzel…
Anadolu’nun Mayası: Hoca Ahmet Yesevi
Türkistan
Gerçek Lider ve Müşfik Baba İsa Yusuf Alptekin’den Bir Hatıra
D
oğu Türkistan'ın Türk lideri İsa Yusuf Alptekin, ülkesinin komünizm işgaline uğramasından sonra hicret esnasında Himalaya dağlarında kızıyla ilgili bir hatırasında şöyle diyor:

1949 yılında Kızıl Çin kuvvetleri Milliyetçi Çin kuvvetlerini yenip bütün Çin’i ele geçirdikten sonra, Doğu Türkistan’a doğru yönelmişlerdir.…
Gerçek Lider ve Müşfik Baba İsa Yusuf Alptekin’den Bir Hatıra
Türkistan
Osmanlı Devleti İle Türkistan Hanlıkları Arasındaki Münasebetler
O
smanlı devleti ile Türkistan Hanlıkları arasındaki münasebetler izah edilirken, hâdiselerin gerekli tenkid ve mütealâları yapılmıştır. Bu sebeple, araştırmanın sonunda sadece şu hakikatler kısaca yeniden belirtilmiştir:

Önce, Şiî İran'ın sebep olduğu huzursuzluğa karşı duyulan husûmetten ötürü başlayan Osmanlı devleti…
Osmanlı Devleti İle Türkistan Hanlıkları Arasındaki Münasebetler
Türkistan
Timur Han’ın Huzurunda Pişmanlık Göz Yaşları
B
ağrım yanık yüzüm kara, gönlüm kırık, boynum bükük. Senin ziyaretine geldim, sultanım! Ezilen başım, kısılan ruhum, alevlenen kanım, yanan canım için bu türbene şikayet etmeye geldim, hakanım! 
Yüz yıllardan beri cefa görüp, gam çekerek gelen Türkün kanlı gözyaşlarını eteklerine dökmeye geldim. 

Karanlıklar içinde ışıks…
Timur Han’ın Huzurunda Pişmanlık Göz Yaşları
Türkistan
Türkistan Tarihinde Korkunç Bir Sayfa: Hive’nin İşgali
K
uzeyden ilerleyen Rus kuvvetleri, yolları üzerindeki bütün yerleşme merkezlerini yerle bir ederek Mayıs sonlarında stratejik ehemmiyeti büyük olan Hocaeli kasabasını muhasara etmişlerdir. Ruslar, şehri müdafaa eden Hive kuvvetlerini üstün silâhları sayesinde kolayca yenerek Hive Hanlığının kuzeyindeki müstahkem…
Türkistan Tarihinde Korkunç Bir Sayfa: Hive’nin İşgali
Türkistan
İslam’da Siyasi Liderliğinin Türklere Geçişi ve Tuğrul Bey
İ
slâm’ı Türklük savunup korumuş; Doğru’dan Batı’ya gelen Oğuz Türklüğünü de İslâm yaşatmıştır. Bu tarihî hakikati ispat eden birçok kolay ve gerçek vardır. İslâm, orta Asya’dan Batı’ya gelen Oğuz Türkü sayesinde hem varlığını muhafaza etmiş, hem de genişlemiştir.  

Bu durumun en önemli delili, Abbasi Halifeliği ve…
İslam’da Siyasi Liderliğinin Türklere Geçişi ve Tuğrul Bey
Türkistan
Yakın Tarihin Hazin Hâdisesi: Sovyetler’in Afganistan'ı İşgali
N
üfusunun mühim bir kısmını Türklerin teşkil ettiği Afganistan ile Türkiye arasında tarih ve kültür bakımından pek çok müşterek taraflar bulunmasına rağmen, maalesef, memleketimizde Afganistan hakkında ciddi bir araştırma yapılmamıştır. 

XIX. asrın başlarında Çarlık Rusya'sının bir taraftan Kafkaslarda, diğer taraftan…
Yakın Tarihin Hazin Hâdisesi: Sovyetler’in Afganistan'ı İşgali
Türkistan
Doğu Türklüğü Neden Geri Kaldı?
B
ir zamanlar sinesinden cihangir hükümdarlar, yenilmez ordular çıkaran Türk’ün anayurdu Orta Asya’da neler oluyordu? Bir sûkut (çöküş) mu vardı? Yoksa buraların etnik bünyesi mi değişmişti? Büyük bir değişme olduğu muhakkaktı. Timur ve oğullarından sonra, Orta Asya tam bir keşmekeş içindeydi. Ruslar bu kadar…
Doğu Türklüğü Neden Geri Kaldı?
Türkistan
Sovyetler Milliyet duygusunu Yok Etmeye Çalıştılar
R
uslar idâreleri altındaki milletlerin milliyet duygularını yok etmek ve Ruslaştırmak siyâsetini tâ Çarlık Rusyası devrinden beri, sistemli bir şekilde yürütmektedirler. Bu siyâsetin muvaffakiyeti için bilhassa müşkül zamanlarda, icabında Çarlık Rusyası siyaseti yerden yere vurulmuş, fakat sonunda Sovyet…
Sovyetler Milliyet duygusunu Yok Etmeye Çalıştılar
Türkistan
Çağdaş Türkistan Şiirinde Târihî Temalar
T
arih akışı içinde uzun ömürlü olmak isteyen milletler, nesilleri arasındaki bağların kuvvetli ve kesintisiz olmasına bilhassa dikkat etmek zorundadırlar. Dün, bugün ve hatta yarın arasındaki kültürel ve târihî münasebetler mutlaka kurulabilmeli, millî hayatın ezelden ebede doğru bir nehir gibi akışı, geçmiş, hâl ve…
Çağdaş Türkistan Şiirinde Târihî Temalar
Türkistan
İslamiyet Tataristan'a Nasıl Ulaştı?
H
icret’in 310 senesinde, miladî takvimle 922 yılının 12 mayısında, Halife’nin elçilik heyeti Bulgar Hanı tarafından karşılandı… Bu gün Tataristan’da hâlâ bir bayram olarak kutlanıyor. İşte bugün Bulgar şehrini ziyaret günü… İslâmın Tataristan topraklarında devlet olarak varoluşunun bin yüzüncü yılına 7 sene kaldı…

Eğer…
İslamiyet  Tataristan'a Nasıl Ulaştı?
Türkistan
Kazakistan Milli Parasına Nasıl Kavuştu?
S

ovyetlerin dağılması neticesinde kurulan Kazakistan Cumhuriyet’inin ilk cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev milli paraları “Tenge”ye nasıl geçtiklerini şöyle anlatıyor:

1990-1991 yıllarında, bir sistemden yenisine geçiş sırasında, iki başlı bir hal meydana geldi. Başkanlık sistemi, Komünist Parti ve Sovyet…

Kazakistan Milli Parasına Nasıl Kavuştu?
Türkistan
Süyümbike Hatun
S

üyümbike Hatun, son Kazan hânı Safa Giray'ın eşidir. Safa Giray ölünce yerine oğlu Ötemiş Giray, hân ilan edilir, fakat henüz 2 yaşında oluşundan dolayı hanlığı annesi Süyümbike idare eder.

Ruslar o dönemde Türk beyleri arasındaki ihtilaflardan faydalanarak bölgeyi yavaş yavaş kontrolleri altına alır. Süyümbike…

Süyümbike Hatun
Türkistan
Türkistan Halk Edebiyatında Ninniler
T

ürk dünyasının folklor yönünden bir çok zenginliklere sahip olduğu yapılan araştırmalarda görülmekte. Bilhassa Türk halk edebiyatında ne zaman ve kimin tarafından söylendiği veya ortaya çıkarıldığı bilinmiyen, halkın zekâsının mahsülü olan mânileri, türküleri ve ninnileri araştırdığımızda Türk milletinin ahlâki,…

Türkistan Halk Edebiyatında Ninniler
Türkistan
Dünyanın Unuttuğu Memleket; Doğu Türkistan..
B

izde "Doğu Türkistan" dense de resmi adı "Şarki Türkistan"dır. Şarki Türkistan, Asya’nın doğusunda Kazakistan'ın güneyinde ata yurdu bir ülke. Toprak genişliği olarak Türkiye'nin iki katından fazladır. Nüfusu 30 milyon civarında. Yurt dışındaki Uygurlarla beraber bunun 35-40 milyonu bulması mümkün. Şundan dolayı…

Dünyanın Unuttuğu Memleket; Doğu Türkistan..
Türkistan
Kazan’ın Son Şanlı Müdafaası
Y

aptığı zulümlerle “korkunç” lakabını kazanmış olan IV. İvan (1533-84) başa geçer geçmez Kazan üzerine sefere çıktı ise de bir netice elde edemeden geri döndü. 1550’de büyük bir ordu ile yine Kazan’a hücum etti; fakat müthiş bir hezimete uğradı. Şâir Şerîfi’nin bir rapor halinde Zafer-nâme’de tesbit edip İstanbul’a…

Kazan’ın Son Şanlı Müdafaası
Türkistan
Çarlık Rusyası’nın Müslümanları Hristiyanlaştırma Politikası
B

atılılaştırma, modernleştirme, medenîleştirmenin Rusya’daki uygulama şekli Ortodokslaştırma, Ruslaştırma veya Hıristiyanlaştırmadır. Rusya'nın Türkistan'daki bu fonksiyonuna atıfta bulunan Avam Kamarası zabıtlarına muhtelif vesilelerle temas ettik. Bu ad altında genel olarak Müslüman toplulukların kendi inanç,…

Çarlık Rusyası’nın Müslümanları Hristiyanlaştırma Politikası
Türkistan
Rus İlminsky’nin Türkleri Farklı bir Asimilasyon Metodu
T

ürkistan ve genel olarak Rusya’daki Türklerle ilgili, işgâl sonrası Rus politikasında en önemli isim, Nikolay İvanoviç İlminsky’dir (1822-1891). Kazan dil akademisinde profesör olan İlminsky, Türklerin Kril alfabesi kullanmasını, Arap harflerini bırakmalarını ve Türkçe’deki Arapça, farsça kelimelerin öz Türkçe…

Rus İlminsky’nin Türkleri Farklı bir Asimilasyon Metodu
Türkistan
Fergana Vilayeti

Bir zamanlar ilim ve irfan merkezi olan Fergana Vilayeti'ni ziyaret eden meşhur seyyah Abdurreşîd İbrâhîm (1857-1944)’in, “Alem-i İslam” ismi ile neşredilen hatıralarında, Fergana'nın Rus işgali zamanındaki durumunu anlatan bir bölümü aşağıda sunuyoruz:

S
emerkant’tan Fergana vilayetine doğru yola çıktım:…
Fergana Vilayeti
Türkistan
Amasya’dan-Türkistan’a Bir Eserat Hatırası
N

uri, Amasya’nın Akyazı köyünde doğdu. Birinci Cihan Harbinde asker oldu. Savaş esnasında Ruslara esir düştü. Ruslar binlerce Türk esiri ile birlikte Nuri’yi de Sibirya’ya gönderdiler. Nuri, esir kampında çok sevildiği gibi kampın dışında tanıştığı birçok insan tarafından da sevilmiş. Özellikle bölgede bulunan…

Amasya’dan-Türkistan’a Bir Eserat Hatırası
Türkistan
Semerkant Ve Timur Han’ın Kılıncı

Ç
ok eski bir Arap atasözünde "Görmeden asla ölme!" denilen, Emir Timur'un büyük Çağatay imparatorluğunun başkentliğini yapmış Semerkant’ta, "Gur-u Emir" olarak bilinen hakanın görkemli türbesine giriyorum.

Güneşli, sıcak bir gün. Semerkant baharda yazı yaşıyor. İri Semerkant gülleri hızla açıyorlar. Siyah…

Semerkant Ve Timur Han’ın Kılıncı
Türkistan
Sözde Ulusalcıların Kırım ve Doğu Türkistan’a Bakışı

B
ir Türk milliyetçisi olarak ulusalcı geçinen bazı sözde ulusalcıların, ulusalcılığı sadece Türkiye'yle sınırlıdır. Onların ulusalcılığı esaret altında yaşayan Türk yurtlarına kapalıdır. Onların acılarını duymazlar.
 
Türk Milliyetçiğini, Marksizm, Maoizm kalıplarına sokamayız bu iki ideolojide Türk dünyasının en büyük…
Sözde Ulusalcıların Kırım ve Doğu Türkistan’a Bakışı
Türkistan
Absürd Bir Tutsaklık Hikâyesi ve Kan Ağlayan Ülke: Doğu Türkistan
P

atricio Henriquez çektiği belgesellerle tanınmış bir yönetmen. Doğma büyüme Şilili ama Pinochet rejiminden kaçtığından bu yana Kanada’da yaşıyor.

Halil Mahmut, Abu Bekir ve Ahmet Abdulahat...

Onlar Çin’in Sincan-Uygur bölgesinden üç genç adam.

Ruşen Abbas; Amerikalı ama O da Uygur kökenli bir iş kadını.

Absürd Bir Tutsaklık Hikâyesi ve Kan Ağlayan Ülke: Doğu Türkistan
Türkistan
Prof. Dr. Zeki Velidi Togan'ın Babası Rus Ordusunda Nasıl Çavuş Oldu?

Aslen Başkurdistanlı olan meşhur Türk tarih profesörü Zeki Velidi Togan, babasının Rusça'yı neden oğluna öğretmek istediğini hatıralarında şöyle dile getiriyor:

B
en daha altı-yedi yaşlarında Arapça ve Farsça ile birlikte Rusça öğrenmeye başladım. Bu üç dili bu kadar erken öğrenmem hayatımda bana çok vakit…
Prof. Dr. Zeki Velidi Togan'ın Babası Rus Ordusunda Nasıl Çavuş Oldu?
Türkistan
Asya'nın Kalbi Doğu Türkistan
T
ürk tarihinin başlangıç noktası ve Uygur Türklerinin öz vatanı olan Doğu Türkistan’a, “Asya’nın Kalbi” denilir.

“Asya’nın Kalbi” kuzeyde Rusya; batıda Batı Türkistan’ı teşkil eden,Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan; güneyde Afganistan, Pakistan, Hindistan ve Tibet; doğuda Çin ve İç Moğolistan eyaletleri…

Asya'nın Kalbi Doğu Türkistan
Türkistan
Dünya Sussa, Biz Susmayalım
M

o­dern­le­şen bir dün­ya var­mı­ş… O dün­ya­nın in­san­la­rı, de­mok­ra­siy­le yö­ne­ti­lip, sağ­lık­lı bir ha­yat sü­rü­yor, bir­bir­le­ri­ni da­ha çok se­vi­yor­lar­mı­ş…

Kü­re­sel güç­ler, kü­re­sel eko­no­mi­nin ak­tör­le­ri böy­le söy­lü­yor­la­r…­Da­ha çok yi­ye­lim, da­ha çok tü­ke­te­lim di­ye­…

Te­le…

Dünya Sussa, Biz Susmayalım
Türkistan
Büyük Türk Devlet Adamı Sultan Sencer ve Selçuklular
S

elçuklular, İslam dünyasının çoğuna ve fethettikleri Anadolu’ya sahip olduktan sonra güçlü bir siyasi birlik oluşturarak, hâkimiyetlerindeki topraklarda yaptırdıkları camiler, medreseler, kütüphaneler, hastaneler, zaviyeler, kervansaraylar ile buralara ve mensuplarına yapılan vakıflar sayesinde bir ilim ve kültür…

Büyük Türk Devlet Adamı Sultan Sencer ve Selçuklular
Türkistan
Mazlum Doğu Türkistan
B
u bir soykırımdır, binlerce Uygur Türküne vatandaşlık vererek idamlardan kurtardık. Medeniyetimizin ve inancımızın kökü nerelere kadar uzanıyorsa oralarla ilgilenmek bizim vazifemizdir.” R. Tayyip Erdoğan/Cumhurbaşkanı.

“Ben Çinlilerin altın, gümüş, ipekleri, tatlı sözleri ve diğer değerli hediyelerine…

Mazlum Doğu Türkistan
Türkistan
Büyük Türk Hükümdarı Babür Şah’ın Nezri
B
üyük Türk Sultan’ı Babür Şah, yakalandığı hastalıktan kurtulmak için yaptığı nezri Babürname isimli hatıratından aşağıda sunuyoruz:

Cuma günü, ayın 23’ünde vücudumda bir hararet peyda oldu. O derecede ki, Cuma namazını mescide ızdırapla ödeyebildim. Öyle namazı ihtiyatını (Zuhr-i ahır) kütüphânemde, bir…

Büyük Türk Hükümdarı Babür Şah’ın Nezri
Türkistan
Orta Asya'ya Açılmak
M
arko Polo, Radloff, Wilheim Ludwig Thomsen, Yadrintsov, Willi Bang onun talebesi Annemarie von Gahain, Albert von de Coq. Karl Heinrich Menges, sonra Gyula Nemeth, onun selefi Arminius Vambery, Ligety, Raszony ünlü Alman şarkiyatçısı Georg Jacob, Avusturyalı Andreas Tietze onun talebesi lngebord Baldauf. Sonra…
Orta Asya'ya Açılmak
Türkistan
Ahmet Yesevi Hazretleri'nin Türbesinde Ağlayan Ahıskalı

Yesi’de ağlayan kadın Güllü Ayazova

T
âa gençliğimden beri Türkistan sevdalısıyım. Öyle ki, taa o yıllarda “Taşkent, Semerkant, Buhara” der dua ederdik. Osman Yüksel Serdengeçti’nin Türkistan için yazdığı “Ağıt” şiirini göz yaşı ile okurduk…

Osman Yüksel Serdengeçti ne diyordu şiirinde:

Yıllardır, yıllardır hayaller…

Ahmet Yesevi  Hazretleri'nin Türbesinde Ağlayan  Ahıskalı
Türkistan
Büyük Türk Hükümdarı Babür Şah’ın Oğluna Şefkat ve Merhameti

Büyük Türk Sultanı, Hindistan Gürganiye Devletinin kurucusu Muhammed Zahireddin Babür Şah, çok sevdiği oğlu Humayun Şah’ın yakalandığı hastalıktan kurtulması için kendisini nasıl nezr ettiğini Babürname isimli hatıratından aşağıya alıyoruz:  

M
uhammed Humayun’a makarrı (karargah) olan Senbel’e gitmesine müsaade…
Büyük Türk Hükümdarı Babür Şah’ın Oğluna Şefkat ve Merhameti