Türkçe'den Rahatsız Olanlar

Prof. Dr. Ayhan Songar 07.07.2009 3357
B
ir milletin ana diline yapılacak en büyük fenalık o memlekette yabancı dilden eğitim ve öğretim yapmaktır. Sakın bu sözümden kollejlerden, yabancı okullardan ve yabancı dille öğretim yapan fakültelerden yetişenlerimiz alınmasınlar. Sözüm kimseye değil, fakat dünyanın en zengin dillerinden biri olan Türkçe ile "İlim yapılamaz" diyenlere, "Türkçe’ye dönüş üzüntü yarattı" diye başlık atanlara.

    Dünyanın En Zengin İki Dili

    Size bir müddet evvel verdiğim bir örneği isterseniz tekrar hatırlatayım, belki o zaman öz dilimize nasıl kıydığımız açıkça ortaya çıkar. Meşhur Redhouse İngilizce-Türkçe Lügatinin 1890 yılında yapılan baskısının ön sözünde o zamanki konuşulan Türkçe'de ortalama 100.000 kelime bulunduğu kayıtlıdır. Gene aynı tarihte İngilizce'nin de 100.000 kelimesi vardır. Bu sebeple lügatin nâşiri İngilizce ve Türkçe'nin dünyanın en zengin ve güzel iki dili olduğunu bu dillerin lügatini basmaktan şeref duyduğunu yazıyor.

    1890'dan 1977'ye kadar şöyle bir yüzyıl geçti ve bugün için elimizde konuşulan Türkçe'nin ancak 10.000 kelimesi kalmıştır. İngilizce'nin kelime hazinesi ise 1.000.000'a yükselmiştir bu zaman zarfında. Biz onda bire düşüyoruz, İngiliz dili, on defa katlanıyor. Bunun tek sebebi kendi öz vatanımızda misyoner okullarının açılması ve yabancı dille tedrisattır. Başka sebep arayanlar ya gerçeği görmemekte ya da kasten görmezden gelmektedirler.

    Yabancı Dille Eğitim

    İngilizce ders okutan tıp fakülteleri açıldı. O zaman sormuştum, buradan mezun olacak genç doktorlar İngiltere'de, Amerika'da mı çalışacaklar, yoksa oralardan hasta mı ithal edeceğiz?... Böyle bir gencin "safra kesesi"nin adını unutup, "sizde nasıl derler,... karaciğer kesesi..." diye gevelediğini hiç unutmam. ''Sizde nasıl derler?"… Zira onlar için artık benimsedikleri, hazmettikleri yabancı kültür karşısında Türk Kültürü bir "siz ve biz meselesidir"…

    YÖK birkaç şene evvel yabancı dilden yükseköğretim  yapan fakültelerin yavaş yavaş kapatılarak Türkçe'ye dönülmesi için bir karar almıştı. Ama, birçok benzerleri gibi bu karar da bir türlü tatbik mevkiine konamadı ve eridi gitti. Sonra da Yükseköğretim'in başı "Türkçe ile ilim yapılamaz", diye fetvayı bastırdı ve meselenin altına bir çizgi çekti.  Şimdi aynı kavga orta öğretim seviyesinde sürdürülüyor.

    Bir kolej sahibi  Türkçe öğretime dönülmesi kararı için ''Bu bir rezalettir'' demiş  "Bu işin peşini bırakmayız”  buyurmuş. Elbette, bir memlekette millet kendi diline sahip olmazsa, halk kendi öz varlığını koruma davasının peşine düşmezse, o varlığı üç beş kuruşluk menfaati için değişmeye hazır olanlar "bu işin peşini bırakmazlar." Bunda anlaşılmayacak bir taraf yok, aziz okuyucularım…

    Ne Kurtarırsak Kâr

    Aslında dil davası çoktan kaybedilmiştir de ne kurtarırsak kârdır diye bunları yazıyor, söylüyoruz. Bugün devlet adamlarımız bile tamamen Türkçe'ye mâlolmuş "meselâ" yerine takur tukur Ermenice "örneğin''i Türkçe zannedip kullanmaktadırlar. Hâlâ, Türkçe bilmediğimizden olacak, Asya'daki Türk Cumhuriyetlerine "Türkümtırak, Türk-gibi" manâsına "Türkî devletler"  diyebilmeyi içimize sindiriyoruz. Hem "şerefli"  ve hem de "kibirli" karşılığında “onurlu” kelimesini kullanarak şizofren hastalar gibi “çanta kelime”  imâl ediyoruz.

    Türkçe'nin dibine kibrit suyu ekildi, şimdi sıra geldi uydurmacaların yanında dilimize bir sürü İngilizce kelimeler doldurmaya ve hem gramerimizi,  hem de Türkçe'nin âhenk kaidesini alt üst etmeye. Şöyle bir çarşı pazarları  dolaşın bakalım.   İngilizce'den Rusça'ya ve Arapça'ya kadar cins cins dükkân isimleri var da aralarında bir Türkçe yok. Burası neresi Allah aşkına? Türkiye mi yoksa bir İngiliz müstemlekesi mi?

    İyi yabancı dil öğrenmek başka şeydir. Yabancı dilden tedrisat başka şey. 0 kolejler kültür ve fen dillerinde Türkçe öğretim yapsalar ve bunun yânında çok kuvvetli lisân kursları ile öğrencilere güzel birer de yabancı dil öğretseler ne iyi olur değil mi?..

    Rahmetli  Prof. Faruk Kadri Timurtaş, "Dil meselesi bir millî müdafaa meselesidir. Dilimizi korumak vatanımızı korumakla birdir. Çünkü dil vatan kadar; tarih kadar, gelenek ve töre kadar azizdir. Dil de bayrak gibi, aile gibi mukaddesattandır. Belki hepsinin ifadesi, aksi onda olduğu için hepsinden öndedir. Dil olmayınca millet olmaz, milliyet olmaz. Millî kültürün baş unsuru dildir." demişti.
    
    Aradan on onbeş sene  geçti ve bugün "Türkçeye dönüş üzüntü yarattı" diyebiliyor, "Türkçe ile ilim yapılmaz" fetvaları verebiliyoruz. Güleriz ağlanacak hâlimize…

İlgili Makaleler

Türk Dili
Türkçe'nin Cilveleri
Z
ihnim boşaldıkça, daha doğrusu rahat zamanlarımda Türkçe’nin güzelliklerini, orijinal cilvelerini düşünürüm. Mesela hırsız kelimesinin manâsı mâlûmdur “hır” sözü herhalde iyi bir vasıf olmamalı ki, başkasının malını çalana hırsız demişlerdir. Ama bunun müsbet şekli de kullanılır. Birinden olumsuz şekilde bahsederken:

—…
Türk Dili
Dil Öğretiminde Paradigma Değişimi Şart
M
illi Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in şu sözleri, aslında uzun yıllardır göz ardı edilen bir eğitim açmazını berrak bir şekilde ortaya koyuyor:

"Her imtihanda yani ortalama bir İngiliz vatandaşının bilmediği gramatik kaideleri çocuklara test imtihanında sorduk. Bu şekilde dil öğrettiğimizi varsaydık, bu mantığı…
Türk Dili
Uydurukca Türkçe'nin Felsefi Dili
K

İm demiş “Türkçe’nin şu andaki mevcut kelimeleri ile felsefe yapılamaz” diye?

Yapılır efendim, yapılır; bal gibi yapılır!

Meselâ, Hegel’in “Tinin Görüngübilimi”ni Türkçe mi okumak istediniz, işte buyurun:

“...İyi tikel özne ile onun istencinin özsel yanı olarak ilişkilidir ve böylelikle istenç yükümlülüğünü tam…

Türk Dili
Türkçe Medeniyet Dili İdi
L
isanın da bir matematiği vardır. İnsan, konuşur veya yazarken o matematik yahut lisanın kanunlarına riayet etmek zorundadır. 2 çarpı 2’nin kaç yaptığı bellidir. O gerçeği, kimse değiştiremez. Bunun gibi dilin de asırlar içinde oluşmuş kaidelerine riayet şarttır.
 
Pekâlâ; niçin “soru” değil de “sual” derdik?
 
Çünkü; Söz…
Türk Dili
Yunus Emre’nin Dili Hakiki Türkçedir
Y
unus Emre’nin kullandığı dil, zamanında herkesin kullandığı, konuştuğu dildir. İnancı, dünya görüşü ve bütün yaşayışıyla halkın, Anadolu insanının bir parçası olan Yunus’un dilde onlardan ayrılması zaten düşünülemezdi. Sanatının, belki de en büyük ve değerli tarafı da, Türkçeyi iyi kullanmış olmasıdır. “Yunus’un…
Türk Dili
RİT (Resmî İkâmeli Türkçe) Nedir?

Türkçe konuşan insanlar (millet, kavim, halk, topluluk vd.) tarafından dilin tabiî seyri içinde benimsenip kullanılan dil unsurlarının (ek, kelime, kelime grubu vd.) yerine geçmek üzere -dilin tabiî yapısına ve kānunlarına aykırı olarak- devletin karârı, kuvveti ve faâliyetiyle ikāme edilmiş unsurlarla şekil verilen…

Türk Dili
Gerçekleştirememek (!)
A

na dilimiz Türkçe, her gün büyük bir hızla bozulmaya, yıpranmaya devam ediyor. Dilin aslî yapısını bozmak, yeni kelime uydurmak çok tehlikelidir. Dünyada, Türkiye’den başka dili tahrip edilen bir millet yoktur.

Son zamanlarda öyle bir kelime peyda oldu ki; artık, gazeteci, sunucu, siyasetçi, akademisyen… hemen…

Türk Dili
Önce Osmanlı Türkçesi Sonra Ortak Alfabe
1
1 Eylül 2024’te medyada yer alan bir habere göre Türk Devletleri Teşkilatı, Türk Akademisi, Ortak Alfabe Komisyonu 34 harften oluşan Latin asıllı bir alfabe üzerinde anlaştı. Bu, uzun yol daha ne kadar sürer ve nasıl bir netice verir bunu zaman gösterecek.

Bu haberin yayılması ile bir kısım akademisyen, gazeteci,…
Türk Dili
Dil Bayramı Gelmiş, Neyime?
Aynaya baktığınızda sadece yüzünüzü değil, bir müze de görürsünüz. Yüzünüz bir anlamda size aitse de ebeveynlerinizden, büyükanne ve büyükbabalarınızdan, onların ana-babasından ve daha kadim atalarınızdan miras aldığınız özelliklerin bir birleşiminden oluyor. Sizi rahatsız eden ya da hoşnut olduğunuz dudaklarınız ve…
Türk Dili
Uyduruk Bir Dile Hapsedildik
İ
talyanlar "Traduttore traditore" derler. Yani, "Mütercim haindir." Tepeden tırnağa haklılar. Çünkü hiçbir dil diğerine tam aktarılamaz. Hele büyük diller; sanatta, edebiyatta zirvelerden seslenmiş abide lisanlar. Türkçemiz de bir zamanlar öyleydi. Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Nâbî, işte o haşmetli dönemlerin eser adamlarıdır.

Türk Dili
Olanak Cumhuriyeti
T
anınmış Alman Türkolog Otto Jastrow üzülerek şöyle demişti: "Türk dili kültürel çok katlılığını ve nüans zenginliğini geniş ölçüde kaybederek tekrar, o ilk çıktığı tek boyutlu bozkır dili tipine yaklaşıyor."

Ve, dediği oldu. Dilimizin canına okudular. Artık, sıra üstü şiirler, hikâyeler, derinlikli fikir yazıları,…
Türk Dili
Bir Zamanlar “Büyük ve Derin Türkçe” Halkın Dili İdi
D
il ve kültür meseleleri ülkemizde müşterisiz metâdır. Ama hâlâ merâklı ve hassâs insanlarımızı görmekten mutlu oluyoruz. Yeni bakanların açıklanmasından bu tarafa -bilhâssa Millî Eğitim Bakanımız görür, işitir ve müspet bir şeyler yapabilir ümîdiyle- dil meselemizle alâkalı bir hayli yazı yazdım. Bu müşterisiz metâ…