ultan III. Ahmet zamanında Viyana’ya giden elçilik heyetinde bulunan
Osmanlı alimlerinden Nahifî Süleyman Efendi bu seyahat esnasında Budin şehrinin
Osmanlı valisi ile ilgili bir hadiseyi şöyle anlatmaktadır:
…Delî Seyyidî Pâşâ, Budim (Budin)
Vâlîsi imiş. Gayet ile behâdır devletli ve gâzî imiş. Ammâ vaktinde Budim’den
Beç’e (Viyana) bir bâzer-gân giderken Nemçe’nin toprağında mâlını gâret
etmişler. Ol bâzer-gân gerü gelüp merhum Seyyidî Pâşâ’ya arz-ı hâl edüp ahvâli
bildirdi. Ol dahî Beç Kralı’na bir Buyuruldı gönderdi. Ve yazmış ki “Buradan giden bâzer-ganın mâlını senin
toprağında gâret etmişler. Buyuruldu’m
vusulünde bâzer-gânın mâlını buldurup tarafıma irsâl eyleyesin! Ve
bulunmadığı hâlde, yanından tahsil edüp gönderesin! ‘Yok, yok’ dersen, tâc ü
tahtın elinden gider!” Demiş. Buyruldı dahâ krala vusul buldukda, kral dahî
“Be hâydi!” Dedi diyü cevâb etmiş.
Seyyidî Pâşâ’ya bu haber gelince
kırk dâne âdemi tebdil-i suret edüp Beç’e göndermiş. Ol kırk âdem Beç’e dâhil
olup ve kal’anın içinde bir kiliseden bir keşiş çıkarup ve çalup Budim’e
Seyyidî Paşâ’ya getürürler. Ammâ eğer kralın ve gayrının bu keşiş çalınduğundan
haberleri olmadı.
Gelelim Seyyidî Paşâ’ya:
Ol keşişin boynunı urmak istedi.
Recâ etdiler; buynunı urmadı, afv etdi. Tekrâr krala haber gönderdiler. “Kal’a içinde, fülân kiliseden fülân keşiş
çaldırup getürdi. Boynunı urmak istedi. Recâ edüp afv etdirdik. Bilmiş olasın
ki, tâc ü tahtın elinden gider. Hemân mâlı göndermeğe sa’y edesin!” Demiş.
Kral dahî bu ahvâli işitdikde, kralın şapkası başına dar olup ol keşişi
kilisede yoklatdı; Yok!.. Su’âl eder ki “Bu
ahvâl ne şekl oldı ki bu keşiş zâyi’ oldı?!” Cevâb verürler ki “Kırk âdem geldi ve keşiş gâ’ib oldı.”
Hemân aklı başına geldi. “Ol ki Beç’in
içinden ve kiliseden keşişi çıkardı; Beç
elimden gideceğini aklım kesdi.” Hemân bâzer-gânın gâret olan mâlını kendü
yanından gönderir.
Bâzer-gân : Tüccar
Gâret etmek : Soymak, çalmak
Buyruldı : Emir
Vusul : Vasîl olmak, ulaşmak
Tebdil-i suret : Kıyafet
değiştirme
Kaynak :
Nahîfî Sülaymân Efendi Külliyâtı- Şaban Er, Kutupyıldızı Yayınları.
