B
ağdat Fatih'i IV. Murad Han üstün zeki, çok güçlü, kahraman, cesur bir padişah idi. Bu yöndeki bazı hususiyetleri aşağıdadır:
“Korku hissine tamamen yabancıydı. Yayını çektiği bir ok, bir tüfek mermisinden daha uzağa giderdi. Attığını derhal devirmede mâhir idi. Ağabeyi II. Osman (Genç Osman) gibi bütün sporlarda en üstün adamdı. Silahdarı vezir Musa Paşa gibi çok cüsseli bir adamı, tek eliyle kucağından yakalayıp havaya kaldırmış, bu şekilde birkaç defa hasodayı dolaştırmış, herhangi bir yorgunluk alâmeti göstermeksizin yere bırakmıştır. Bu olayı Musa Paşa, IV. Murad’ın ölümünden sonra Kâtib Çelebi’ye anlatmış, o da tarihine geçirmiştir.”
“İki yüz okkalık gürzleri kolaylıkla kaldırırdı. Devrinin bütün silahlarını görülmemiş bir ustalıkla kullanırdı. Okçuluğu, devrinin en büyük okçuları olan Hüsam-zâde Abdurrahman Efendi ile Hacı Süleyman ve Sarı Solaktan; ata binmeyi emir-i ahur Cündî Halil Paşa’dan öğrenmiştir. Topkapı sarayında demir-gümüş karışımından yapılmış bir kapıyı bir okla delmiştir. Musul’da, Şâh-ı Cihân’ın gönderdiği elçi Emir Zarif Bey’in ‘Kurşun ve kılıç kâr eylemez!’ diyerek sunduğu, geyik derisinden yapılmış ve içine kalkan, etekliği gözü önünde önce harbe (kısa mızrak), sonra da ok atarak iki yerinden delmiştir. Eski saraydan (üniversite merkez binası) atılan ok Beyazıt camii minarelerinden birinin altına, Halep kalesinden fırlattığı bir mızrağı da o şehrin Sarachane meydanına düşürmüştür. Okmeydanı’ndaki müsabakalarda 1070.5 gez mesafeye isabet kaydetmiş, okunun düştüğü yere namına taş dikilmiştir. Ciritle deldiği on iki kalkan hâtıra olarak Budapeşte’nin Beç (Viyana) kapısına, okla deldiği on iki zırh da Kahire kalesine asılmıştır.”
“Hastalık derecesinde ata düşkündü. Dünyanın en şahane hayvanlarını İstabl-ı Âmirede (saray ahırında) toplamıştı, Nef’î, Kasîde-i Rahşiyye’sinde bunları isim vererek tavsif eder. ‘Tayyar’, ‘Dağlar delisi’, ‘Celâlî yağzı’ ve bilhassa ‘Ağa alacası’ isimlerini taşıyan atları, kıymetlerine paha biçilemez binek hayvanlarıydı. Avcılığa çok düşkün ve bu sahada da pek mahirdi.”
Yılmaz Öztuna’nın, eski-yeni pek çok muteber kaynağı tarayarak Türkiye Tarihi’ne aldığı bu gerçekleri Mufassal Osmanlı Tarihinden nakledeceğimiz birkaç satırla tamamlayalım:
“Sultan Murad’ın irâde ve hafızası çok kuvvetliydi. Bir gördüğü adamı senelerce sonra tanır, herhangi bir iş ve hâdiseyi kolay kolay unutmazdı. Devlet işlerinde intizamı sever, lâkayidîden hoşlanmaz ve ihmâle tahammül edemezdi.”
IV. Murat Han'ın mezarı Sultan Ahmet Cami yanında babasının da yattığı türbededir.
