Kafkas Muharebelerinde Zalim Bir Rus Generali: Yermolov

Dr.Ufuk Tavkul 09.09.2015 3336
1

816 yılı sonbaharında Kafkasya'daki Rus ordusunun komutanlığına General Yermolov'un getirilmesiyle Kafkaslar'daki mücadelenin seyri değişti. Yermolov'un Kafkasya'da uyguladığı politika ve sistem Rusya'ya Kafkasları kesin olarak işgal etmenin ve ele geçirmenin kapılarını açtı. Son derece başarılı bir askeri geçmişi olan Yermolov bir kumandan olarak da askerleri tarafından çok sevilen bir generaldi. 

Kafkas-Rus savaşları sırasında uyguladığı zâlimce metotlar kendisine büyük şöhret kazandırdı. Yermolov bu konuda şunları söylüyordu:

"Ben istiyorum ki, adımın sebep olacağı korku sınırlarımızı kalelerimizden daha iyi korusun. Benim bir sözüm Dağlılar (Kafkasyalılar) için ölümden daha kaçınılmaz bir ferman olmalıdır. Bir Dağlı'nın idam, yüzlerce Rus askerinin hayatını kurtarırken, binlerce Müslümanın da bize ihanet etmesini önler." 

Yermolov Kafkas dağlarında yaşayan herkesi ister savaşçı, ister barış yanlısı olsun, Rus devletinin bir tebaası olarak kabul ediyor ve onların kayıtsız şartsız boyun eğmelerini istiyordu. Bu düşünceyle ilk  önce dikkatini Sunja ve Terek ırmaklarının arasında yasamakta olan Çeçen kabileleri üzerinde yoğunlaştırdı. Onları kontrol altında tutabilmek için 1818 yılında inşa ettirdiği büyük bir kaleye Çar 4. İvan'ın lakabı olan ve Rusçada "tehdit eden" anlamına gelen "Grozni" adını verdi. 

Grozni kalesinin tamamlanmasının ardından Yermolov Çeçenistan'ın doğusunda, Dağıstan sınırında yer alan Endirey'de bir kale daha yaptırarak, küçük kaleler zinciriyle Grozni ile birleştirdi. Salatav bölgesinde yer alan bu kale savaşçı Dağıstan kabilelerinin yolunu keserken, Kumuk ovalarını da kontrol altında tutuyordu. 

1821 yılında Tarho'da inşa edilen üçüncü bir kale ile Yermolov Hazar denizinden Viadikafkaz'a kadar uzanan hattı tamamladı. Grozni kalesinin inşası yalnız Çeçenleri değil Dağıstan'da bulunan Avar, Karakaytak, Tabasaran, Gazi Kumuk gibi küçük hanlıkları da endişeye sevketmiş ve kendilerini savunmaya karar vermişlerdi.

Ancak Yermolov'un ordusu Çeçenler ve Dağıstanlılar üzerine arka arkaya düzenlediği saldırılarla Kafkas kabilelerini sindirmeyi başardı. Dağıstan'daki Tabasaran, Karakaytak, Akuşa bölgelerine boyun eğdiren Yermolov 1820 yılının Haziran ayında Gazi Kumuk bölgesini de işgal ederek Rusya'ya bağladı. Dağıstan’ın doğu kısımlarının fethini tamamlayan Yermolov henüz batı Dağısan’ın dağlık bölgelerinde yaşayan Avarlar ile karşılaşmamıştı. Bu arada, uyguladığı zâlim metotlar aralarında kopukluk olan Çeçen ve Dağıstan kabilelerinin aynı amaç etrafında birleşmelerini sağlamıştı.

1822 yılında Terek Hattı’nın terek ırmağının sol tarafına aktarılarak Kabardey’in iç bölgelerine doğru uzatılması Kabardeylerin ayaklanmasına yol açtı. Yermolov ordusuyla bölgeyi işgal ederek bütün Kabardey bölgesini yakıp yıktı. Savaşlar ve salgın hastalıklar sebebiyle nüfuslarının beşte dördünü kaybetmiş olan Kabardeyler’in bir kısmı Kuban ırmağının ötesinde yaşamakta olan Çerkes kabileleri arasına göç ettiler. Doğudan batıya doğru yeni kalelerle Kabardey’i kuşatan Rusya böylece onlarla diğer Kafkas halklarının irtibatını da kesmişti.

1823 yılında Yermolov Dağıstan kabileleri arasında dini inançlar temelinde ortaya çıkan ve güçlenmeye başlayan bir direniş hareketinin kıvılcımlarını farketmeye başladı. Ancak Rus işgali altındaki Dağıstan'da harekete geçme fırsatını bulamayan direniş hareketinin kıvılcımlarını 1824 yılında ortamın müsait olduğu Çeçenistan'da alevlendi. 

Dinî yönü ağır basan Taymi Biybolat komutasında başlayan ayaklanma hareketi kısa zamanda bütün Çeçenler arasında yayılırken, ayaklanmaya Aksay bölgesinde yaşayan Kumuklar da katıldılar. Terek eyaleti kumandanı General Lissaniyeviç ile General Grekov'un Kumuklar tarafından öldürülmesi bir anda bölgede gerginliği arttırdı. O sırada Tiflis'te bulunan General Yermolov bu olayı haber alır almaz Kafkas Ötesinden Vladikafkaz'a geldi ve oradan Grozni'ye geçerek Çeçen ve Kumukların hücumlarını önleyecek tedbirler almaya başladı. 

Bu sırada Rus çarı 1. Aleksandır'ın ölüm haberi geldi. Rusya tahtına onun küçük kardeşi 1. Nikola geçmişti. 1. Nikola Kafkas savaşları sırasında başarısız bulduğu Yermolov'u görevinden alarak onun yerine General Paskiyeviç'i tayin etti. 

Kafkasya'da bulunduğu on yıl boyunca zâlimliği ve acımasız kararlarıyla şöhret kazanan Yermolov Dağıstan'ın büyük kısmını Rusya'ya bağlamayı başarmıştı ama, Kafkasyalılar arasında dinî ve milli bir birlik ve bağımsızlık fikrinin doğmasına da vesile olmuştu. Çeşitli Dağıstan kabileleri ile Çeçenleri aynı ideal etrafında birleştiren bu hareket İmam Mansur'dan kırk yıl sonra Kafkasya'nın doğusunda yeşeren "müridizm" hareketiydi. 

İlgili Makaleler

Kafkasya-Kırım
Kırım'ı Kurtarmak
S
osyolojinin kurucusu, Muhammed ibn Haldun’un “coğrafya kaderdir” sözü malûmdur…

Anadolu, medeniyet yahut gönül coğrafyamızın Endülüs’ten Doğu Türkistan’a, Kırım’dan Yemen’e kesişme çizgisinin merkezindedir.
 
Tasvir ettiğimiz bu coğrafya, kaderimizdir.
 
Kader karşısında boynumuz kıldan incedir!..
 
Anadolu’nun fethi, Muhamm…
Kırım'ı Kurtarmak
Kafkasya-Kırım
AZERBAYCAN’IN İLK TÜRKİYE SEFİRİ
Ç
arlık Rusya’sının yıkılmasından sonra 28 Mayıs 1918’de Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kuruldu. Yeni cumhuriyeti ilk tanıyan da Osmanlı Devleti oldu. İbrahim Abilof ilk sefir olarak Türkiye’ye geldi. Maalesef bu cumhuriyetin ömrü uzun olmadı. 28 Nisan 1920’de Sovyetlerin Bakü'yü işgali ile ortadan kaldırıldı. O…
Kafkasya-Kırım
Seyyahlara Göre Kırım’da Sosyal Ve Kültürel Hayat
A
raştırmamıza konu olan seyyahlar, yabancı bir müşahit olarak Tatarların sosyal, kültürel ve iktisadi durumu hakkında dikkate değer bilgiler kaydetmişler.. Şehirlerde gördüklerini not alan seyyahlar bu coğrafyada yaşayan insanları inceleme fırsatı bulmuşlardır. 

Seyyahların Tatarlar arasında özellikle dikkat çektikleri…
Kafkasya-Kırım
Seyahatnamelerde Kırım
K
aradeniz’in kuzeyinde yer alan ve jeopolitik açıdan oldukça önemli bir yerde bulunan Kırım, tarih boyunca Rusya’nın genişleme politikasının kilit noktasını oluşturmuştur. Altın Orda devletinin dağılmasından sonra bu bölgede kurulan Kırım Hanlığı, Osmanlı Devletinin himayesiyle birlikte Rus işgaline kadar olan süreçte…
Seyahatnamelerde Kırım
Kafkasya-Kırım
Kırım, Türkiye’nin Parçasıdır…
A

kdeniz’deki Kıbrıs adası, bizim için ne anlama geliyorsa Osmanlı ceddimizin "Siyahdeniz" dediği Karadeniz’e bakan Kırım yarımadası da aynı değerdedir.

Ecdadımız, yüksek devlet adamı idrakiyle hem Akdeniz ve hem de Karadeniz’e büyük ehemmiyet vermişlerdi. "Akdeniz" derken yaptığımız tarifi, bugünkü Akdeniz’den ibaret…
Kırım, Türkiye’nin Parçasıdır…
Kafkasya-Kırım
Kırım'ın Hazin Günü
T

arihin en karanlık sayfalarından biri, 18 Mayıs 1944 gecesi Kırım’da yazıldı. Kırım Tatar halkı, Sovyet lider Josef Stalin’in gizli kararnamesiyle, sadece 15 dakikalık bir hazırlık süresiyle evlerinden koparıldı.

250 Bin İnsanın Yarısı Yollarda Can Verdi 

Kadın, çocuk, yaşlı demeden binlerce insan hayvan…
Kırım'ın Hazin Günü
Kafkasya-Kırım
Kırım'ın Kara Günleri
K

ırım Türkleri, asırlar boyunca yaşadığı Kırım topraklarının stratejik öneme sahip olmasından dolayı sürekli olarak Rusların baskısı altında kalmıştı. Kırım’ın Küçük Kaynarca Anlaşması (1774) sonrasında Osmanlı himayesinden çıkıp, ardından Rus Çarlığı tarafından ilhak edilmesiyle (1783) baskının şiddeti ve…

Kırım'ın Kara Günleri
Kafkasya-Kırım
Kırımlı Âlim Seyyid Ahmed Efendi
A
slen Kırımlı olan bu bu zat, Osmanlı devri âlimlerindendir. İsmi, Ahmed olup, babası Abdullah Efendi’dir.. Kırımî nisbesiyle meşhûr olmuştur. Ahmed Efendi’nin doğum târihi bilinmemektedir.

Kırım’da doğup büyüyen Ahmed Efendi, o beldenin meşhûr âlimlerinden “Fetvâ-i Bezzâziye” sahibi Hâfızüddîn Muhammed Bezzâzî’den ve…
Kafkasya-Kırım
Azerbaycan: Galip Halk Galip Devlet
Y
az tatilimizin 1 aylık kısmını, hanımımın aile büyüklerini ziyarete geldiğimiz Bakü’de geçirdik. Kardeş vatandaki müşahedelerimi aktarmak istiyorum. Azerbaycan, kararlı, cesur liderliği; güçlü, kahraman ordusu ve Türkiye’nin desteğiyle 2020 yılında Karabağ zaferini kazandı. 2023 Eylül'ündeki antiterör emeliyatı…
Azerbaycan: Galip Halk Galip Devlet
Kafkasya-Kırım
Çerkeslerin Muhacereti
Ç

erkeslerin Abigo vadisinde son mukavemet teşebbüsleri, Kafkas tarihinde asla unutulmayacak olan bir hadisedir. 7 - 11 Mayıs 1864’de kadar dört gün içinde Ruslar, bir avuç Çerkes tarafından yenilgiye uğratılmışlardır. Nihayet Rusların kuvvetli bataryalarının ateşi altında bu Çerkeslerin hemen hemen tamamı şehit…

Çerkeslerin Muhacereti
Kafkasya-Kırım
Azerbaycan Türk'ünün Hassasiyeti
G
ünler, talihin bize küstüğü zamanlardan biridir. Türk yurdu Azerbaycan, İngiliz, Rus ve Ermeni işgali altındadır. Yapılmayan kötülük yoktur. Osmanlı zor vaktindedir. Fakat yüreğinin bir yarısı Yemen'se diğer yarısı Bakı'dır. Bu işgal böyle devam edemez. Onun için Nuri Paşa komutasındaki İslam Türk Kafkas Ordusu,…
Azerbaycan Türk'ünün Hassasiyeti
Kafkasya-Kırım
Başkurdistan Neden Karıştı?
B
aşkurdistan Cumhuriyetinde yaklaşık bir haftadır büyük gerginlik var.

Başkurdistan neresi? Rusya Federasyonu’na bağlı bu özerk devlette neler oluyor? Rusya’nın, ülke dışındaki fiilî -özellikle Ukrayna- kabili atakları olduğunda Başkurdistan’daki tepki hareketlerin sebepleri ne olabilir?

Başkurdistan Rusya Federasyonu’na…
Başkurdistan Neden Karıştı?