ovyetlerde Kolhoz sistemine geçilmesiyle Cengiz Dağcı’nın babası Kırım’ın veya Sovyetler Birliği'nin başka bölgelerine sürülür.
1923 yılından itibaren Kırım’a
sistemli bir şekilde Yahudi yerleştirmeye başlanır. Karşı çıkmaya çalışanlar
Rus Milislerince ya öldürülür veya sürgüne gönderilir. Cengiz Dağcı
hatıralarında bu günleri anlatırken çocukluğunun tatlı ve ferah denebilecek
yanlarının olmadığını, Kolhoz sisteminin kurulmasıyla babası dahi birçok Kırım
Türkü’nün tutuklandığını anlatır.
Kızıltaş ve Gurzuf, bu günlerde yarı yarıya boşalmıştır. Geride kalan insanlar için ata mirası topraklarda sert acımasız bir hayat başlar. Dağcı’ya göre, o dönem Kırımlı Türk aydınlar, milletin kaderi üstünde düşünmek şöyle dursun yalnızca yaşamak, yalnızca ayakta kalabilmek için mücadele eder durumdadırlar; fakat, herkes ne olursa olsun yaşamak zorunda olduğunun farkındadır:
“Yaşayabilmemiz için de her şeyden önce hayatı
sevmemiz, iyinin kötüye üstün geleceğine inanmamız gerekiyordu. Neydi bu iyi?
Neredeydi? Ne zaman ve nasıl gelip
bulacaktı bizi? Buruk yürekler içinde tekrarlanan bu soruya en yakın ve kolay
cevap Allah inancıydı. Allah’dan başka kimden bekleyebilirdik?
Tutuklamalar
ve sürgünler yetmiyormuş gibi 1928’de Kırım’ın Kıyı bölgesi korkunç bir deprem
geçirir. Bu depremlerde köyler çöker ocaklar söner. Kırım Türkü, çaresiz,
aç-bî-ilaç, çöküntü ve yıkıntı arasında kalırlar. Dağcı ailesi de bu günlerde
evlerine giremeyip, açıklarda çadır içinde kalır. Ne devletin ne de başka bir
hayırsever kurumun ilgisi yardımı söz konusudur. 1920-28 yıllar arasında Kolhoz
ve deprem gibi bir toplumu huzursuz eden olaylara Kırım Türklerine uygulanan
dini baskıları da katmak gerekmektedir.
Bu yıllarda başlayıp uzun zaman devam edecek olan dini kısıtlamalar hakkında Cengiz Dağcı şunları söyler: “Evde annemden başka oruç tutan olmazdı. Gene iftar sofrasını özlemle beklerdim. Ve her akşam sofrada ‘anne, bende oruç tutacağım’ derdim. Buğusu üstünde yemeği önüme sürerek ‘tut, oğlum tut!...’ Sonra yasaklar geldi: Oruç tutma yasağı; ezan okuma yasağı; namaz kılma yasağı; mevlit duaları okuma yasağı; sünnet olma… ve daha nice yasaklar. Ama yasakların en acısı belki de en haşini insanın gönlü dilediğince gülme ve konuşma yasağı oldu”.
Kolhoz
sisteminin kurulmasından kısa bir süre sonra, 1931 kışının bir gecesinde,
Kızıltaşlı bütün erkekler gibi, Cengiz Dağcı’nın babası Emir-Hüseyin Dağcı da
Rus milislerince tutuklanarak, bilinmeyen bir yere götürülür:
“1931
yılının kışı... Rüzgar uluyor mezarlık meşeleri arasında. Yalnız Kızıltaş
sessiz. Hayat henüz sönmemiş bizim evde. Ama köyün birçok evleri gibi, bizim ev
de babasız kaldı bu akşam. Sedirin dibinde küçüklerimiz birbirine sokulu,
burunlarında açlık ve korku kokusu, anneye bakıyorlar sessizce; anneyse ocağın
başında büzülmüş, ocağın sönük küllerine bakıyor boş bir bakışla. Hayat mı bu?
Hayat dediğin gerçekten bu mu? Çocuklar bilmiyorlar. Anne de bilmiyor. Bilseydi
doğurur muydu bizleri? Rüzgarın gürültüsü arasında kayıp cama çarpan her
hışırtıyı, her cırıltıya kulak kabartıyor. Bizleri sevmeyen biri mi çaldı yine
kapımızı? Hayır. Dışarıda başı boş köpekler ürüyorlar sadece gecenin katranına.
Henüz on bir yaşındaki Cengiz Dağcı evin büyüğü olarak, geride kalanlardan kendisini sorumlu hissetmektedir. Onun, bu manzara içinde korkmaya hakkı yoktur. Eğer korkarsa herşey çirkinleşecektir. Bir gün önce, silahlı Rus askerlerinin Kızıltaş’a yaptıkları çirkindir. Onlar, evlere girip, aile büyüklerini almışlar ve sorgusuz sualsiz kamyonlara doldurmuşlardır. Kamyonların nereye gittiğini ise kimse bilmez.
Ancak ertesi sabah, kamyonlardan bir kısmının Yalta yönüne, bir kısmınında
Akmescit yanına gittiği öğrenilir. Cengiz Dağcı, babasının nereye götürüldüğü konusunda
bilgi almak için, aynı gün, Yalta hastanesinde görev yapan, amca kızlarında Dr.
Zemine Dağcı’yı görmeye karar verir. Ancak, bu görüşmeden bir bilgi elde
edemeyerek, ertesi gün Kızıltaş’a geri döner.
Bir süre
sonra, Emir-Hüseyin Dağcı’nın, Akmescit hapishanesinde olduğu öğrenilir. Aynı
kış içinde, tahliye edilen mahkumlar arasında, Cengiz Dağcı’nın babası da
vardır. Aile için, zor, acımasız günler başlamış olur. Sürgünden sonra da
Kızıltaş’a başka Rus askerleri gelirler. Boşaltılmış evlerin içindeki, dolap,
masa, iskemle, yorgan cinsinden ne kadar eşya varsa kamyonlara doldurulup
götürülür.
Cengiz Dağcı
körpe yaşında şahit olduğu bu olayların, ruhunda, hayatı boyunca unutamayacağı
derin izler bıraktığını söyler. Üstelik, bunca acıya katlanmak zorunda kalan
insanlar herhangi bir suç da işlememişlerdir:
“Kızıltaş’ta Kolhoz sistemi kurulduğu yıl tutuklandı babam. Niçin? Sebebini bilmiyorduk. Babam kendisi de bilmiyordu sanırım. Ama babam istisna değildi. Kızıltaş yarı yarıya boşaltılmış o yıl ve babam gibi, aileleriyle Kızıltaş’tan sürülen öteki Kızıltaşlılar da niçin ve nereye götürdüklerinin farkında değillerdi.
Sonraları
babamın, kendi bağı içinde dizleri üstüne çökerek ve ağlayarak toprağı ve bağın
asmalarını öptü diye suçlandığını annemden öğrenmiştim. Bu suçunun ne kadarı
doğru ne kadarı uydurma olduğunu bilmiyorduk tabii, bildiğimiz bir şey varsa,
çok duygulu ve ince ruhlu bir insan olan babamın birkaç ay sonra, değişmiş bir
kişi olarak Akmescit hapishanesinden çıkması –hapishanede edindiği yeni
kişiliğiyle- bir daha Kızıltaş’a uğramayı göze alamayışı oldu.
Cengiz
Dağcı’nın babası altı ay kadar tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakılır. Ama
Kızıltaş’a dönmez ya da dönmesine izin verilmez. 1932 yılın kışı hapishaneden
çıkan Cengiz Dağcı’nın babası, aynı günlerde, Akmescit’in Malo-Fontanna’ya sokağındaki
on bir numaralı avlunun kuytuluğundaki dar bir izbeye yerleşir. Daha kış
çıkmadan bir mektupla da Cengiz Dağcı’yı yanına çağırır. Cengiz Dağcı ve babası
o dar, bir tavuk kümesinden çok büyük olmayan izbe de bir süre yaşarlar.
Arkasından annesi ve küçük kardeşleri de Akmescit’e gelirler.
1930’lu yılların Kırım’ında hayat zordur. Kırım’da yaşanan trajedilerden Akmescit de payını alır. İnsanlar ya kendilerini evlerinin saçağına asarak ya da kafalarına kurşun sıkarak veya bir uçurumdan atlayarak hayatlarına son vermektedirler. Fakat Dağcı için en acı görüntüler, Akmescit pazar yerinde, pislik içinde, açlıktan etleri şişmiş, yüzleri morarmış, ağızları alabildiğine açık insanların dehşet verici görüntüleridir.
Dağcı ailesi için tek mutluluk kaynağı ailenin bir arada bulunuyor olmasıdır. Fakat, istikbale ait bütün hayaller yıkılmıştır. Baba Emir-Hüseyin Dağcı, bütün olumsuz şartlara rağmen yıkılmamak, direnmek gerektiğinin şuurundadır:
“Açlık vardı Akmescit’te o sırada. Biz de açtık.
Gene de umursamaz dünyamızı terketmenin, mutlu dünyalara belki Allah'a kavuşmanın yollarını aramayı reddediyordu babam; tersine, içinde yaşadığı
dünyada kalmaya ve yeni hayatına yeni bir anlam kazandırmaya çalışıyordu.
