1930’lu Yıllarda Başlayan Türkçe Tahribatı

Ö. Serdar Akın 08.04.2023 955
1
935 senesinde CHP dördüncü büyük kurultayında kabul edilen 48 sayfalık tüzükteki “uydurukça” kelimelere “Osmanlıca” karşılıkları diye bir de alfabetik liste tanzim edilmiş. Dilimizin 1930’lu yıllarda başlayan tahribatını gösteren adı geçen listeyi aşağıdadır.

Türkçe

Osmanlıca

Türkçe

Osmanlıca

Aday

Namzet

Kural

Kaide

Alan

Saha

Kurağ

Bina

Alırt

Makbuz

Kurğa

Kur'a

Araç

Vasıta

kurul

Heyet

Asog

Menfaat

Kutlamak

Tebrik etmek, takdis etmek

Atamak

Tayin etmek

Normal

Normal

Ayram

Müstesna

Onamak

Tensip etmek

Ayrıntılar

Teferruat

Onaylamak

Tasdik etmek

Aytaç

Hatip

Orun

Makam

Aytışma

Münakaşa

Oruntamak

Temsil etmek

Azınlık

Ekalliyet

Oturum

Celse

Arsıulusal

Beynelmilel

Oy

Rey

Başkan

Reis

Onursal

Fahiğ

Başarmak

Muvaffak olmak

Ödek

Tazminat

Başvurak

Merci

Ödev

Vazife

Bağınlı

Tabi

Öğrenek

Talimatname

Beldek

Alâmet

Öneylemek

Tercih etmek

Belirtmek

Tayin etmek

Önem

Ehemmiyet

Belirgin

Mütebariz

Önerge

Teklif

Bildiriğ

Beyanname, tebliğ

Önge

Mani

Bırakığ

İmtiyaz

Örge

Uzuv

Bölek

Fıkra

Örgüt

Teşkilât

Bölü

Taksit

Özlük

Mahiyet

Bölge

Mıntaka

Özel asığ

Hususî menfaat

Broşür

Risale

Özelgörü

İçtihat

Buyurmak

Emretmek

Özet

Hülâsa

Biçmek

Takdir emek

Özgen

Serbest

Başarık

Muvaffakiyet

Özgür

Tamamile kayıtsız olarak serbest

Çekilim

İstifa

Parti

Fırka

Çoğunluk

Ekseriyet

Paydaş

Hissedar

Dayanışma

Tesanüt

Raportör

Mazbata muharriri

Dayra

Daire

Sağışman

Muhasebeci

Değerlik

Liyakat

Sağlamak

Temin etmek

Deget

Temas

Sağlısal

Sıhhî

Değişke

Tadil

Saltık

Mutlak

Değişirmek

Tadil etmek

Saptamak

Tesbit etmek

Delege

Mümessil

Savgamak

Müdafaa etmek

Dergi

Mecmua

Sava

Dava

Devrim

İnkılâp

Savaş

Mücadele

Dilerge

Takrir

Saypamak

Sarf etmek

Diyev

Beyanat

Sekreter

Kâtip

Durum

Vaziyet

Sivil Buyurman

Mülkiye âmiri

Düzenlik

İntizam

Siyasal

Siyasî

Denkleştirmek

Tevzim etmek

Sonuç

Netice

Etker

Müessir

Soravlı

Mes'ul

Endüstri

Sanayi

Söylev

Nutuk

Erge

Maksat

Süre

Müddet

Ertik

Meslek

Süresiz çıkarma

Muvakkat ihraç

Esilik

Tasarruf

Sosyete

Cemiyet

Eşit

Müsavi

Şar

Belediye

Evgin

Müstacel

Şarbaylık

Belediye riesliği

Eğitim

Terbiye

Tamlamak

Tamamlamak

Hacir

Hacr

Taptamak

Tatbik etmek

Gene

Umumî

Tarım

Ziraat

Genellemek

Tamim etmek

Taşın

Nakliye

Genit

Şerh

Taşıtlı

Menkul

Gereğinde

İcabında

Taşıtsız

Gayri menkul

Gerektirmek

Mucip olmak

Tecim

Ticaret

Gerekçe

Esbabı mucibe

Tekit yönetgeleri

İnhisat idareleri

Girişmek

Teşebbüs etmek

Terkimek

Takip etmek

Girişme, girişit

Teşebbüs

Tutulga

Zabıtname

Gündem

Ruzname

Tüm çıkarmak

Tart

Görüşü

Müzake etmek

Tükellemek

Tekemmül etmek

Güdemek

Sevk ve idare etmek

Türel

Hukukî

Güven

İtimat

Tüzük

Nizamname

Gösterit

Temsil

Ulama

Mülhak

Gezi

Seyahat

Ulusal

Millî

İçdem

Samimî

Ulusal Kurumlar

Millî heyetler

İl

Vilâyet

Uram

Mahalle

İlbay

Vali

Uyarmak

İkaz etmek

İlçe

Kazı

Uyartı

İhtar

İlgi

Alâka

Uyurmak

İtaat etmek

İlişkin

Ait

Uza

Mesafe

İmsilemek

Temsil etmek

Üsnomal

Fevkalâde

İnamlamak

Emniyet etmek

Üzkes

Mutlaka, her halde

İncelemek

Tetkik etmek

Üye

Âza

İrdelemek

Tetkik etmek

Verit

Teberru

İşnel

Filî

Yazışma

Muhabere

İşyar

Memur

Yanı

Şikâyet

İzdeş

Mensup

Yasav

İnzibat

Ira

Seciye

Yaymak

Neşretmek

Kamuğ

Amme

Yayın

Neşir

Kamun

Nahiye

Yeritmek

Tatbik etmek

Kamutay

Büyük Millet Meclisi

Yersel

Mahallî, mevzii

Kapsamak

Şamil olmak, ihtiva, tazammum etmek

Yetenek

Takat

Karşın

Muhalif

Yetke

Salâhiyet

Karşınlık

Muhalefet

Yetri

Nisap

Kasanık

Mahkûm

Yora

Tefsir

Kasamak

Mahkum etmek

Yönet

İstikamet

Katılmak

İştirak etmek

Yönetge

İdare

Kent

Kasaba

Yönetmek

İdare etmek

Kesinleştirmek

Katileştirmek

Yüken

Taahhüt

Kınav

Faaliyet

Yüküm

Mecburiyet

Konu

Mevzuu

Yükümsel

Mecburî

Kovalamak

Takip etmek

Zorlamak

Mecbur kılmak

Kotarmak

Hallolmak


İlgili Makaleler

Türk Dili
Türkçe'nin Cilveleri
Z
ihnim boşaldıkça, daha doğrusu rahat zamanlarımda Türkçe’nin güzelliklerini, orijinal cilvelerini düşünürüm. Mesela hırsız kelimesinin manâsı mâlûmdur “hır” sözü herhalde iyi bir vasıf olmamalı ki, başkasının malını çalana hırsız demişlerdir. Ama bunun müsbet şekli de kullanılır. Birinden olumsuz şekilde bahsederken:

—…
Türk Dili
Dil Öğretiminde Paradigma Değişimi Şart
M
illi Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in şu sözleri, aslında uzun yıllardır göz ardı edilen bir eğitim açmazını berrak bir şekilde ortaya koyuyor:

"Her imtihanda yani ortalama bir İngiliz vatandaşının bilmediği gramatik kaideleri çocuklara test imtihanında sorduk. Bu şekilde dil öğrettiğimizi varsaydık, bu mantığı…
Türk Dili
Uydurukca Türkçe'nin Felsefi Dili
K

İm demiş “Türkçe’nin şu andaki mevcut kelimeleri ile felsefe yapılamaz” diye?

Yapılır efendim, yapılır; bal gibi yapılır!

Meselâ, Hegel’in “Tinin Görüngübilimi”ni Türkçe mi okumak istediniz, işte buyurun:

“...İyi tikel özne ile onun istencinin özsel yanı olarak ilişkilidir ve böylelikle istenç yükümlülüğünü tam…

Türk Dili
Türkçe Medeniyet Dili İdi
L
isanın da bir matematiği vardır. İnsan, konuşur veya yazarken o matematik yahut lisanın kanunlarına riayet etmek zorundadır. 2 çarpı 2’nin kaç yaptığı bellidir. O gerçeği, kimse değiştiremez. Bunun gibi dilin de asırlar içinde oluşmuş kaidelerine riayet şarttır.
 
Pekâlâ; niçin “soru” değil de “sual” derdik?
 
Çünkü; Söz…
Türk Dili
Yunus Emre’nin Dili Hakiki Türkçedir
Y
unus Emre’nin kullandığı dil, zamanında herkesin kullandığı, konuştuğu dildir. İnancı, dünya görüşü ve bütün yaşayışıyla halkın, Anadolu insanının bir parçası olan Yunus’un dilde onlardan ayrılması zaten düşünülemezdi. Sanatının, belki de en büyük ve değerli tarafı da, Türkçeyi iyi kullanmış olmasıdır. “Yunus’un…
Türk Dili
RİT (Resmî İkâmeli Türkçe) Nedir?

Türkçe konuşan insanlar (millet, kavim, halk, topluluk vd.) tarafından dilin tabiî seyri içinde benimsenip kullanılan dil unsurlarının (ek, kelime, kelime grubu vd.) yerine geçmek üzere -dilin tabiî yapısına ve kānunlarına aykırı olarak- devletin karârı, kuvveti ve faâliyetiyle ikāme edilmiş unsurlarla şekil verilen…

Türk Dili
Gerçekleştirememek (!)
A

na dilimiz Türkçe, her gün büyük bir hızla bozulmaya, yıpranmaya devam ediyor. Dilin aslî yapısını bozmak, yeni kelime uydurmak çok tehlikelidir. Dünyada, Türkiye’den başka dili tahrip edilen bir millet yoktur.

Son zamanlarda öyle bir kelime peyda oldu ki; artık, gazeteci, sunucu, siyasetçi, akademisyen… hemen…

Türk Dili
Önce Osmanlı Türkçesi Sonra Ortak Alfabe
1
1 Eylül 2024’te medyada yer alan bir habere göre Türk Devletleri Teşkilatı, Türk Akademisi, Ortak Alfabe Komisyonu 34 harften oluşan Latin asıllı bir alfabe üzerinde anlaştı. Bu, uzun yol daha ne kadar sürer ve nasıl bir netice verir bunu zaman gösterecek.

Bu haberin yayılması ile bir kısım akademisyen, gazeteci,…
Türk Dili
Dil Bayramı Gelmiş, Neyime?
Aynaya baktığınızda sadece yüzünüzü değil, bir müze de görürsünüz. Yüzünüz bir anlamda size aitse de ebeveynlerinizden, büyükanne ve büyükbabalarınızdan, onların ana-babasından ve daha kadim atalarınızdan miras aldığınız özelliklerin bir birleşiminden oluyor. Sizi rahatsız eden ya da hoşnut olduğunuz dudaklarınız ve…
Türk Dili
Uyduruk Bir Dile Hapsedildik
İ
talyanlar "Traduttore traditore" derler. Yani, "Mütercim haindir." Tepeden tırnağa haklılar. Çünkü hiçbir dil diğerine tam aktarılamaz. Hele büyük diller; sanatta, edebiyatta zirvelerden seslenmiş abide lisanlar. Türkçemiz de bir zamanlar öyleydi. Fuzûlî, Bâkî, Nedim, Nâbî, işte o haşmetli dönemlerin eser adamlarıdır.

Türk Dili
Olanak Cumhuriyeti
T
anınmış Alman Türkolog Otto Jastrow üzülerek şöyle demişti: "Türk dili kültürel çok katlılığını ve nüans zenginliğini geniş ölçüde kaybederek tekrar, o ilk çıktığı tek boyutlu bozkır dili tipine yaklaşıyor."

Ve, dediği oldu. Dilimizin canına okudular. Artık, sıra üstü şiirler, hikâyeler, derinlikli fikir yazıları,…
Türk Dili
Bir Zamanlar “Büyük ve Derin Türkçe” Halkın Dili İdi
D
il ve kültür meseleleri ülkemizde müşterisiz metâdır. Ama hâlâ merâklı ve hassâs insanlarımızı görmekten mutlu oluyoruz. Yeni bakanların açıklanmasından bu tarafa -bilhâssa Millî Eğitim Bakanımız görür, işitir ve müspet bir şeyler yapabilir ümîdiyle- dil meselemizle alâkalı bir hayli yazı yazdım. Bu müşterisiz metâ…