15. Asırda Balkanlar ve Rumeli'de Türk varlığı

Ahmet Ardalı 12.06.2010 3558

B
alkanlar ve Rumeli bir zamanlar tam manası ile bir Türk yurduydu. Osmanlı Devleti Rumeli’nin fethinden sonra Anadolu’dan pek çok yörük Türkmen aşiretini bir plan ve program dâhilinde bu bölgeye yerleştirdi. Türk nüfusunun artması ile Türk şehirleri teşekkül etmeye başladı. Kurulan bu şehirlerde pek çok cami, mescit, medrese, han, hamam, köprü gibi dini ve sosyal tesisler inşa edildi.

Osmanlı Devleti döneminde Türkler’in Rumeli’ye yerleşmesi, muayyen bir devrede olmayıp devletin sevk ve idaresinde sistemli bir şekilde senelerdir devam etmişti. Halkın en verimli sahalarda çalışması harap yerlerin imara ve boş sahaların iskâna açılması yanında, yabancı unsurların bulunduğu yerlerde, bir bakıma o bölgenin sîyasi ve askeri emniyetini sağlamak gibi gayelerle yapılan bu yerleştirmenin Osmanlı Devleti’nin kuruluş yılından itibaren yapıldığı, “ Vekâi’ nameler” ve “Tahrir defterleri” ndeki bazı kayıtlardan anlaşılmaktadır.

Bugün Bulgaristan topraklarında kalan, Sofya, Filibe, Eski Zağra, ve Tatar Pazarı’nın 15. asırda tamamına yakının Türklerle meskûn olması, Osmanlı Devleti’nin kuruluş ve yükseliş devirlerinde, Anadolu’dan Rumeli’ye gerçekten Büyük miktarda Türk unsurunun göçüp yerleştirdiği göstermektedir.

15. asırdaki nüfus yapıları tetkik edilen bu şehirlerde, yüksek Türk nüfusu yanında, dini ve sosyal tesislerin de sayıca bir hayli fazla olması, bunların her bakımdan bir Türk-İslam şehri hüviyetinde olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Ne yazık ki 19 ve özellikle 20. Asırda harpler ve göçler neticesinde bir zamanlar Balkanlar ve Rumeli’de ekseriyetde olan Türk nüfusu maalesef bugün azınlığa düşmüştür.

Belirtilen bu şehirlerin 15. Asırdaki Türk nüfus miktarı ve Türk mahalle mevcudu aşağıda gösterilmiştir.


İncelenen Şehirler Ve Yıllar: 

Sofya-1544
Toplam nüfus  : 7000-7300
Türk           :  5840 
Gayri müslim  :  876
Yahudi         :  584 



Eski Zağra-1570
Toplam nüfus : 3100-3300
Türk           : 3200 
Gayri müslim  : 100


Mahalleler:

Sofya- 1530
Toplam mahalle : 32
Türk            : 18
Gayri müslim   : 14

Eski Zağra-1516
Toplam mahalle  : 18
Türk             : 18




Filibe-1516
Toplam nüfus  : 5000- 5500
Türk           : 4500 
Gayri müslim  : 500
Yahudi         : 160
Çingene        : 175


Tatar Pazarı-1570
Toplam nüfus : 1100-1200
Türk          : 1100 
Gayri müslim : 100




Filibe-1485
                        
Toplam mahalle : 30
Türk             : 26
Gayri müslim    : 4

Tatar Pazarı-1570              
Toplam mahalle  : 14
Türk              : 13
Gayri müslim     : 1

Her dört şehirdeki mahallelerde dikkati çeken husus, Türk ve gayri müslim mahallelerin ayrı ayrı olmasıdır. Yani Türk mahallerinde hiçbir gayri müslim bulunmamakta; kezâ, gayri müslim mahallelerinde de hiçbir Türk nüfus yer almamaktaydı. Bu durum Hıristiyan unsurun İslamlaştırma gibi bir politikaya maruz bulunulmadığının açık bir delilidir.

Kaynak: İlhan Şahin-Türk Dünyası Araştırmaları-48

İlgili Makaleler

Balkanlar- Rumeli
KOSOVA’DA SÛZİ ÇELEBİ’NİN TÜRBESİ VEFÂ BEKLİYOR
F
atih Sultan Mehmet tarafından fethedilen Kosova’nın Prizren şehrindeki Sûzi Çelebi Hazretleri camisinin haziresi ve türbesi harabeye dönmüş, içler acısı bir durumda. Otlar ve çöpler arasında adeta kaybolmuş.  Sûzi Çelebi hazretleri, mücahid-gazi, şair, âlim ve evliyadır. Türkçe yazdığı 15.000 beyitlik…
Balkanlar- Rumeli
Osmanlı Akıncıları ve Prizrenli Sûzî Çelebi
O
smanlı Devleti’nin 14. ve 15. asırlarda Avrupa’da yaptığı baş döndürücü fetihlerde “akıncı” diye anılan askerî sınıfın çok önemli bir rolü vardır. Bugünün komando sınıfına karşılık gelen akıncıların, düşmanın iktisadi gücünü ve manevi yapısını altüst ederek savaşın kazanılmasında çok mühim hizmetleri olurdu. Fatih…
Osmanlı Akıncıları ve Prizrenli Sûzî Çelebi
Balkanlar- Rumeli
Türklerin Batıya Koşusu
D
okuzuncu asrın ortalarına doğru, Orta Asya’dan kovulan Türk boyları, çaresizlik içinde göç ediyorlardı. Kırgızların mağlûp ederek, ana yurtlarından kovduğu bu insanlar, aslında kaybederken kazanıyorlardı. Çünkü bir müddet sonra bu hâdise, Türk tarihinin dönüm noktası olacak neticeler doğuracaktı.

Önce güneye inen mağlû…
Balkanlar- Rumeli
Balkanlarda Kadîm Bir Osmanlı Şehri: Prizren
F
ethin üzerinden uzun asırlar geçmiş, devir dönmüştür. Osmanlı’nın tam 500 yıl adaletle idare edip medeniyetler kurduğu bu topraklar bugün öksüz, üzerindekiler yetim kalmıştır. Yaklaşık ll.000 km2’lik bir toprak parçası üzerinde, müstakil bir devlet olmanın gururunu yaşayan Kosova,  Balkanların en genç devletidir. 

Türk…
Balkanlarda Kadîm Bir Osmanlı Şehri: Prizren
Balkanlar- Rumeli
Sancak Boşnaklarının Türk Sevdası
B
alkanlar'da Tarih boyunca, günümüzde olduğu gibi Sancak nüfusunun çoğunluğunu Boşnaklar teşkil etmiştir. Sancak, tarih boyu Bosna-Hersek'in ayrılmaz bir parçası idi. Bu bakımdan Sancak tarihi, aynı zamanda Boşnak kimliğinin devamını sağlamak için yürütülen Bosna-Hersek mücadelesinin de bir parçası sayılabilir. 
Gerek B…
Balkanlar- Rumeli
Orda Dostlar Var Uzakta..
R
essamlar fotoğrafçılar Maglay’a bayılıyorlar. Kale var, kule var, taş kubbeler, ahşap minareler, kitabeli çeşmeler, tekkeler, dergâhlar, kafesler, cumbalar…

Tito’nun Yugoslavya’sı kapalı bir kutuydu âdeta. Biz Almancılardan dinlerdik. Yok Üsküp’te arabası bozulmuş da tamirci bakmış, onarmış. “Haade gidesin” demiş, “dua…
Balkanlar- Rumeli
Orda Dostlar Var Uzakta..
R
essamlar fotoğrafçılar Maglay’a bayılıyorlar. Kale var, kule var, taş kubbeler, ahşap minareler, kitabeli çeşmeler, tekkeler, dergâhlar, kafesler, cumbalar…

Tito’nun Yugoslavya’sı kapalı bir kutuydu âdeta. Biz Almancılardan dinlerdik. Yok Üsküp’te arabası bozulmuş da tamirci bakmış, onarmış. “Haade gidesin” demiş, “dua…
Orda Dostlar Var Uzakta..
Balkanlar- Rumeli
İşkence Adası Nargin
B
iliyorsunuz Birinci Cihan Harbi’ne Almanya, Avusturya Macaristan, Bulgaristan ve İtalya ittifakı ile gireriz. Bulgarlar erken bırakır, İtalyanlar ise karşı cenaha geçerler kurnazca. Rusya uyanıktır, İngiltere, Fransa, Belçika, Sırbistan, Yunanistan, Romanya, Portekiz, Japonya, Brezilya ve ABD’nin bulunduğu tarafta…
İşkence Adası Nargin
Balkanlar- Rumeli
Osmanlılar Macaristan’a Refah ve Huzur Getirdi
M
acar tarihçisi Sándor Takáts’ın (1860-1932) Rajzok a török világból (Türk Âleminden Çizgiler) adlı eseri Macar bilimler Akademisi yayınları arasında neşredildi. Bu eseri, Macaristan, Avusturya ve Almanya arşivlerinde bulunan orijinal vesikalara istifade edilerek yazılmıştır. Bilindiği gibi, eski Macar tarihçileri…
Osmanlılar Macaristan’a Refah ve Huzur Getirdi
Balkanlar- Rumeli
Osmanlı Bosna’sı ve Asil Boşnaklar
B
ugünkü Bosna-Hersek Cumhuriyeti yaklaşık 50 bin km² alana, 20 km sahile ve 5 milyon nüfusa sahiptir. Tarihî ve tabii güzellikleriyle cennet gibidir. Osmanlı eserleriyle de âdeta bir açık hava müzesidir.

Fatih Sultan Mehmed, İstanbul’un fethinden 12 sene sonra, 1463 yılında Bosna’yı fethetti. 1521’de Bosna Sancağı,…
Osmanlı Bosna’sı ve Asil Boşnaklar
Balkanlar- Rumeli
Rumların Mora Katliamı
M
ora'da Balyabadra Piskoposu Germanos, 4 Nisan 1821'de savaş ilanı yapar. Rumlar kalabalık ve donanımlıdırlar. Peloponnesos'te 40 bin Türk'e karşı 350 bin Rum vardır mesela. Yağma ve cinayetler ansızın yayılır, erkekleri katleder, kızları köle yaparlar. Kalelere sığınan Türkler ümitsizdir, ne barut vardır, ne de gıda. 

Rumların Mora Katliamı
Balkanlar- Rumeli
Osmanlı Mimarisinin Şaheserler Yurdu Prizren
P
rizren bugünkü 170.000 nüfusuyla Kosova'nın en mühim il ve kültür merkezlerinden birini oluşturmaktadır. Eski ve yeni kültürlerin kaynaşması ve çok sayıda tarih ve kültür abidelerine sahip olan Prizren'in zengin tarihi çoğu araştırmacıların alakasını çekmiş, hakkında binlerce sayfanın yazılmasına ve binlerce…
Osmanlı Mimarisinin Şaheserler Yurdu Prizren