Şevki Bektöre

- 21.06.2019 2464
A
resim
aslen Kırımlıdır. 1888 yılında, Romanya’da Kavlaklar köyünde bir öğretmen ailesinde doğmuştur. Henüz beş yaşında iken ailesi, Ankara’nın Polatlı ilçesine bağlı Karakaya köyüne göç etti. İlk okulunu köyde ve rüşdiye tahsilini Haymana kasabasında aldı. Daha sonra tahsiline devam etmek için İstanbul’a gönderildi.1912’de okuduğu İlahiyat fakültesinden ayrılarak gönüllü olarak Balkan savaşına gitti.

Kırım’a ilk defa 1909 yılında giden şair KırımTatar folklor ve etnografyası ile uğraştı. 1914’te Birinci Dünya Savaşı başladığı zaman, Şevki Bektöre Kırım’da hocalık yapıyordu. Savaş başladığı zaman, İran üzerinden Türkiye’nin Van şehrine gelerek Türk ordusuna katıldı.

1918 yılında evlenerek eşi Hamide Hanım ile birlikte Kırım’a geri dönerek Aluşta bölgesinin Kuru Özen köyünde açtığı mektepte ders vermeye başladı. Kırım’da açlığın olduğu 1921-1922 yılları arasında Totay Köy’deki öğretmenler yüksek okulunda çalıştı. Daha sonra Dağıstan’a giderek oradaki Temir Han Şura şehrinin pedagoji yüksek okulunda çalıştı.

1924 yılında Bakü şehrinde toplanan Türkologlar toplantısına Dağıstan vekili sıfatıyla katıldı. 1926 yılından itibaren Aşkabat şehrinin pedagoji yüksek okulunda öğrenci işleri müdürü olarak görev yapıyor. O dönemde kısa bir süre ile Karaçay Çerkeş bölgesinin Batalpaşmsk şehrinde de çalışmıştır.

25 Mart 1932’de KGB’nin adamları tarafından yakalanıp milliyetçilikle suçlanarak 10 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Hapisten çıktıktan sonra Özbekistan’daki Yangiyul şehrinde oturdu. Kendisinin Türk vatandaşı olduğunu gösteren pasaportunu iade etmeleri için Moskova’ya dilekçeler yazdı. 17 Aralık 1948’de KGB’nin adamları tarafından yakalanarak bir kaç ay sonra “tehlikeli şahıs” sıfatıyla Sibirya’ya Bolşaya Murta köyüne sürüldü. 1956 yılında Türkiye elçiliğive ailesinin dilekçeleri üzerine serbest bırakılarak İstanbul’a döndü. Şevki Bektöre, ilk şiirlerini gençlik çağında yazmaya başlamıştır. 1917 yılında “Türk Yurdu” isimli mecmuada onun “Şilem” adlı şiiri basılıdı.

Kırım’a geldikten sonra 1918-1919 yıllarında Kuru Özen’de “Şarşur” isimli clyazma mecmuasını hazırlayıp köy halkına dağıttı, 1920 yılında Akmescit’te ”Ergenekon” isimli şiirler mecmuasını neşretti. 1923 yılında Totay köy’de onun “Tatarca Sarf ve Nahv”, 1925 yılında yine Akmescit’te “Tatar Elifbesi” ve 1927 ‘de Aşkabat’ta “Türkmen Dilinin Sarfı”isimli kitapları neşredildi. Vefatından sonra, 1965 yılında Türkiye’de “Volga Qızıl Aqarken” isimli hatıra kitabı basıldı…

İlgili Makaleler

Türkiye’deki Türk Dünyası
ABDÜLKERİM MAHDUM
H alife Kızılayak Hazretlerinin torunu, Milletvekili, Siyasetçi… 1942 yılında Afganistan’ın Cevizcan vilayeti Kızılayak kasabasında doğdu. İlk ve Orta tahsilini, Kızılayak’ta tamamladı. 26 yaşında…
ABDÜLKERİM MAHDUM
Türkiye’deki Türk Dünyası
HACI PARPİ BEY
G azi Mücahid, Korbaşı… 1886 yılında Kırgızistan’ın Fergana bölgesinde yer alan Özgen köyünde doğdu. 3 yaşında babasını 12 yaşında annesini kaybeden Hacı Parpi nüfuzlu bir kimse olan Mati Binbaşının…
HACI PARPİ BEY
Türkiye’deki Türk Dünyası
ŞİR MUHAMMED BEK (ŞİRMET BEG)
G azi Mücahid, Korbaşı… 1893 yılında Fergana bölgesinde bulunan Gerbaba köyünde dünyaya geldi. Babası Hacı Koşak Bek annesi Tofahan Hanımdır. Hacı Koşak 1913 yılında hac dönüşünde Kırım’da vefat…
ŞİR MUHAMMED BEK (ŞİRMET BEG)
Türkiye’deki Türk Dünyası
MUHAMMED AZİZ TÜLEYKAN (METES KÂRİ)
M ücahid Gazi ve Alim. Kırgızistan’ın Fergana vadisinde bulunan Oş şehrinde dünyaya geldi (1888). İlk tahsilini Oş medresesinde tamamladı. Yüksek tahsilini Mir Arab, ve Kökeldaş medreselerinde yaptı.…
MUHAMMED AZİZ TÜLEYKAN (METES KÂRİ)
Türkiye’deki Türk Dünyası
Prof. Dr. Abit Nazar Mahdum
I Temmuz 1965 tarihinde Afganistan'ın Şıbırgan Şehrinde doğdu. Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları…
Prof. Dr. Abit Nazar Mahdum
Türkiye’deki Türk Dünyası
Ahmed Sadık Efendi
Ş
eyh Ahmed Sadık Hüseynî Efendi 953'de (1546-47) Buhara'da vefat eden Mehmed Abdüssemi'nin oğludur. O beldede tahsilini tamamladı. Nakşibendî tarikatının ulularından irade alarak tarikata girdi. 

980'de (1572-73) hacdan sonra İstanbul'a geldi. Şeyhülislâm Ebussuud Efendi meclisine kabul olunup ev ve maaş ihsan…
Türkiye’deki Türk Dünyası
Prof. Dr. Abdulhamit Avşar
D
oğu Türkistan'ın Yarkent şehrinde 1964 yılında doğdu. İlk ve orta öğretimi Kayseri’de dereceyle bitirdi. 1986 yılında Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi (Basın-Yayın Yüksek Okulu) Radyo-Televizyon Bölümünden birincilikle mezun oldu. 

İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Siyaset Bilimi Anabilim Dalında…
Prof. Dr.  Abdulhamit Avşar
Türkiye’deki Türk Dünyası
Prof. Dr. Ahmet Temir
P
rof. Dr. Ahmet Temir, İmamı Rabbani Hazretlerinin ‘‘Mektubat’’ kitabını Farisi’den Arabi’ye tercüme eden, Muhammed Muradi Kazani Hazretleri’nin doğduğu Tataristan’ın Elmet köyünde 1912 tarihinde dünyaya geldi. Çocukluk dönemi Çarlık Rusya’sında, gençlik dönemi Sovyet Dönemi’nde geçti. Sovyetler döneminde…
Prof. Dr. Ahmet Temir
Türkiye’deki Türk Dünyası
Ebussü'üd Efendi
O
smanlı âlimlerinin en meşhûrlarından. Onüçüncü Osmanlı Şeyhülislâmı olup, tefsîr, fıkıh ilimlerinde ve diğer ilimlerde büyük âlim idi. 898 (m. 1413) senesinde doğdu. 982 (m. 1584) senesinde İstanbul’da vefât etti. Kabri Eyyûb Sultan’da kendi yaptırdığı medresenin yanında, Eyyûb Câmii karşısındadır.

Ebüssü’ûd Efendi, âl…
Ebussü'üd Efendi
Türkiye’deki Türk Dünyası
Ahmed Davutoğlu

S
on devirde yetişen din adamlarından. Fakir bir çiftçi ailesinin çocuğudur. Babası Hasan Efendidir. 1912 senesinde Bulgaristan’ın Şumnu vilayetine bağlı Kalaycı köyünde doğdu. 

İlk tahsilini doğduğu yerde, rüşdiye yani orta tahsilini köyüne yakın Ekizce köyünde bitirdi. Babası dini ilimlere ve alimlere…

Ahmed Davutoğlu
Türkiye’deki Türk Dünyası
Muhammed Semerkandî Hazretleri
1
116 [m. 1704] de vefat edip, Karaca Ahmed kabristânında defn edilen Muhammed Semerkandi, Ahmed Yekdest Cüryaninin, bu da, Urvet-ül-vüska Muhammed Ma'sûm-ı müceddidî Serhendinin talebesidir. 

Muhammed Semerkandi Hazretleri vefatlarına kadar, Üsküdar Şemsi Paşa'daki tekkelerinde, doğru iman bilgilerini, islâmiyetin…
Türkiye’deki Türk Dünyası
Esseyyid Muhterem Taşkendi
S
eyyid, alîm ve nakşibendi tarikatı büyüklerindendir. Türkistan’ın Taşkent şehrinde doğdu. Yüksek dini ilimleri beldesinde bulunan medreselerde okudu. Hac vazifesini ifa ettikten sonra Hicaz’dan hilafet merkezi olan İstanbul’a geldi. 

Devrin padişahı Kanuni Sultan Süleyman Han tarafından burada kendilerine…
Esseyyid Muhterem Taşkendi