Yeşil Bursa’nın Yeşil Camii

itabesine göre Sultan Çelebi Mehmed tarafından 1419 (hicri 822) yılında yaptırılmıştır. Bu caminin plânını çizen oranlarını kararlaştıran, düzenleyen ve camiyi yaptıranın en mütevazı hizmetkârı Ahi Bayezid oğlu Hacı İvaz'dır.

Yeşil Cami'nin mimarı olan Hacı İvaz büyük bir zattır. Bey'dir, Paşa'dır, Komutan'dır, Vezir'dir. Kendi adına camiler yaptırmış, vakfiyeler kurmuş, birçok dükkândan oluşan çarşı ve gayrimenkuller vakfetmiştir.

Taç Kapı ve dış cephede Türk Taş Oyma işçiliğinin en güzel örnekleri, iç kısımda ise çini üzerinde sır altı tekniği ile yazılmıştır.

Altı yüz yıldan bu yana Bursa'nın en güzel camisi olarak zikredilen bu güzel mabed, çinilerin renginden dolayı bu isimle anılır. Bir camiye en çok yakışan renk yeşildir. Çinilerin bir kısmı altın yaldızlıdır.

Çinileri ile meşhur olan Yeşil Cami'nin bir başka özelliği de dış cephede cümle kapı ve pencereler üzerinde bulunan taş oyma işçilikleridir. Her pencerenin üzerinde ve cümle kapı üzerinde ayrı ayrı motifler işlenmiş, yazılar yazılmıştır.

Cami Hat (Yazı) Bakımından Çok Zengindir

Evliya Çelebi güzel ifadeleri ile Yeşil Cami'nin bu yönünü anlatırken:
"Hele bir cümle kapısı var ki, mermer üstadı tam üç yıl boyunca keser sallayarak ham mermeri oymuş, ustalığını göstermiş ve bu emeğinin karşılığında padişahtan kırk bin altın almış. Ancak öyle güzel bir eser ortaya çıkarmış ki, en usta hattatlar bile kıl fırça ile kağıt üzerine bu kadar düzgün yazı yazamazlar" tabirini kullanır.

Kitabenin yazılarının hepsi Arapçadır ve dil kaidelerine uygundur.

Taç kapının sağ tarafında başlanıp yukarıya doğru çıkan üstten dolaşarak sol tarafta aşağıda nihayet bulan taş oyma yazılarda ise sülüs harflerle yazılmış bir Hadis-i Şerif vardır.
"Kelâmül mülûk mülûkül kelâm. Hususan Nebiyyi Aleyhisselâm"
Manası:
"Büyüklerin sözleri, sözlerin büyüğüdür. Hele bunu Resulüllah söylerse" 

Cami'nin Kitabesi

Cümle giriş kapısı üzerindeki kitabede üç satırlık yazının manası: besmeleden sonra "Sonsuz haz bahçesinin kopyası olan bu kutsal mekân, öyle bir binadır ki, felek dönmeye başlayalı böylesi hiçbir millete nasip olmamıştır. Yüce Sultan ve Asil Hükümdar Orhan oğlu, Murat oğlu ve Bayezid oğlu Sultan Mehmet burada vakıf kurdu ve binanın inşâsına sebep oldu. Allah yeryüzünde onun mülkünü ve saltanatını devamlı kılsın" mealindedir.

Cümle Kapı girişte büyük sülüs harflerle yazılı bu Hadis-i Şerifin yanında kufî harflerle yazılmış bir başka Hadis-i Şerif bulunmaktadır.
Peygamber buyurdu ki:
"Güzel ve hayırlı işe sebep olan kişi onu yapan kişi gibidir. Hayırlı iş yapan ise cennettedir." denmektedir. 

Kündekâri sanatı ile yapılmış ahşap giriş kapısında ise yukarıdaki Hadis-i Şeriften başka
"Ey kapıları açan Allah'ım, bize hayır kapılarını aç" mealinde bir Hadis-i Şerif vardır. 

Pencerelerdeki Oyma Yazılar

Kuzey cephe sağdan birinci pencere üzerinde:
Besmeleden sonra "Allah ve melekleri Peygambere çok salavat getirirler. Ey mü'minler siz de ona salavat getirin."(Ayeti Kerime 33/56) 

İkinci pencere: "Dünya bir zamandan ibarettir. Orada taat ve ibadette bulunun"
"Dünyanın izzet ve şerefi mal ile Ahiretin ise amel iledir" (Hadis-i Şerif) 

Solda üçüncü pencere pervazında: Hazreti Ali'ye ait olduğu söylenen bir söz: "Kendini bilen Rabbi'ni bilir" yazılıdır.

Caminin İç Kısmında

Müezzin mahfili pencere aynalıkları:
"Ed dünya cifetün ve talibuha kilâb”: Dünya bir cifeden ibarettir, talip olup peşinde koşanlar da köpektir. 

Kemer üzerinde bir başka Hadis-i Şerif:

"Sadaka veriniz, çünkü öyle bir zaman gelecek ki; kişi sadakasını vermek için yürür ancak kimseyi bulamaz"

Müezzin mahfilinin üst kısmında "Ahiretin sevabı dünya nimetlerinden hayırlıdır"

Tabhaneler oda içi dolap kapaklarında: "İslâm'dan daha üstün ve büyük şeref yoktur"

Mihrab

Mihrabı çini bahçesi gibidir. Genişliği 6 m. yüksekliği 10 m. civarındadır. Mihrabın sağında sütunce başlığı üzerinde "Tebrizli üstadların eseridir" diye yazılıdır.

Soldaki sütunce üzerinde Sadi'nin bir beyti var: "Zalim zannetti ki bize zulm eyledi. Onun boynunda kaldı, bizden gitti" diye yazar.