smanlı’nın ilk başşehri Bursa’dan sonraki ikinci başşehri
Edirne’de Üçşerefeli Camii’nin yapımına 1437 yılında başlamış, 1447’de
tamamlanmıştır. Camiyi yaptıran Sultan II. Murad’tır. İnşaatı yaklaşık 10 yıl
sürmüştür.
Caminin mimarı; o dönemin meşhurlarından Mimar Müslihiddin’dir.
Mimarın yanında ayrıca Şahabeddin Usta yardımcı olarak çalışmıştır.
Üçşerefeli Camii, II. Murad döneminin en önemli yapısı,
geçmişin ve geleceğin düğüm noktasıdır. Osmanlı camii mimarisinin normal
gelişme imkanlarını aşıp, beklenmeyen, şaşırtıcı bir sanata eseri olarak
karşımıza çıkmaktadır. Bu yapı, 100 yıl sonra Mimar Sinan tarafından yapılan
camilerin, ana fikrini gerçekleştiren bir öncü olarak fevkalade önemlidir.
Üçşerefeli Camii, Osmanlı devletinin 150 yıllık birikiminin
sonucu olarak ortaya çıkmıştır ve o zamana kadar üzerinde fazla durulmayan bir
takım gelişme ve yenilikleri beraberinde getirmiştir. Selçuklu Mimarisinden
Osmanlı mimarisine geçişin ilk örneklerindendir.
Şadırvan avlusunun dört bir yanına yerleştirilmiş, her biri
farklı boyut, genişlik, farklı geçiş unsurlarına sahip minaresiyle ilk
uygulamadır.
Bunlardan 1.si camiye adını veren Üçşerefeli olanıdır. Bu
minareye üç ayrı yoldan çıkılmaktadır. Bu uygulamaya ilk defa burada
rastlanmaktadır.
I. yol 1 ve 3. Şerefeye
II.yol 2 ve 3. Şerefeye
III. yol ise sadece 3. Şerefeye çıkmaktadır.
Minarenin yüksekliği 81’mdir. O zamanda Osmanlı bünyesinde
bu yükseklikte bir minareye mevcut değildi. İki şerefeli olan 2. minare baklava
motifli iki yoldur.
Avlunun arka kısmında sağda bulunan minare tek şerefeli ve
yivlidir. Bu minareden dolayı camiye Burmalı Camii’de denilmektedir.
Bu camiyle birlikte çok kubbeli yapıdan tek ve merkezi
kubbeli yapıya geçilmiştir. Caminin ortasında bulunan 24 m çapındaki büyük
kubbe; ikisi serbest, dört tanesi duvarlar içinde bulunan altı paye (ayak) ile
taşınmaktadır. Ana kubbe yanlardaki diğer kubbelerde desteklenmiştir. İç
mekanda iki direk bırakılması iç mekanı genişletme çalışmasının neticesidir. O tarihe
kadar yapılmış en büyük çaptaki kubbe, bu merkezi kubbedir. Caminin toplam 9
adet kubbesi vardır.
Üç şerefeli camii hep cümle kapısı ile anıla gelmiştir.
Cümle kapısı; şadırvan bahçesinden camiye girişteki orta kapıdır. Revaklı
avluya bakan bu taç kapıda mermer işlemeler öne çıkar. Mukarnaslar ve yan
girintilerin üst bölümlerindeki yazıların arasında kıvrık dal ve Rumiler göze
çarpar. Cümle kapısı ile birlikte camide 4 kapı bulunmaktadır.
